Aires da miña Terra: Lingua

Revista sobre o galego en dúas nacións celtas

Sat, 24 Feb 2007 13:43:07 GMT

Centros de Gales e Escocia promoven unha revista electrónica sobre o galego

Os centros de estudos galegos de Bangor, en Gales, e Stirling, en Escocia, promoven a edición dunha nova revista electrónica sobre a lingua galega que vai estar dispoñible gratuitamente na rede no ano 2008.

"Galicia 21: journal of contemporary galician studies" é o nome desta nova publicación, destinada a achegar aos interesados temas de actualidade e interese no campo dos estudos galegos.

Esta será a única publicación dedicada exclusivamente a este ámbito de estudo nun país anglosaxón.

Os responsábeis desta iniciativa son os directores dos centros de estudos de Bangor, Helena Miguélez-Carballeira, e de Stirling, Craig Patterson, que contan coa colaboración do profesorado lector de galego desas universidades e tamén coas achegas doutros profesores lectores e de responsábeis académicos.

O consello editorial da revista está integrado por académicos das tres universidades galegas e de dez universidades diferentes do Reino Unido, do resto de Europa e dos Estados Unidos.

Na actualidade, "Galicia 21" abre a posibilidade de que as persoas interesadas remitan artigos e críticas para o número inaugural.

Volve o fútbol en galego

Fri, 09 Feb 2007 15:21:42 GMT

A TVG recupera o partido de Liga dos sábados

A Galega poderá retransmitir este mesmo sábado o derbi andaluz entre o Betis e o Sevilla así como tódolos partidos propiedade de LaSexta até final de tempada. Así o decidiu este xoves un xuíz do xulgado do mercantil número 3 de Madrid, que ditou sentenza no litixio que a canle galega presentou contra LaSexta o pasado setembro. A TVG denunciou daquela que a posibilidade de seguir o fútbol en galego a través da nova canle estatal era moi reducida, por mor da pouca cobertura coa que de momento conta LaSexta.

A lei de interese xeral obriga a que os acontecementos deportivos relevantes se retransmitan no idioma de cada lugar. LaSexta ofrece a posibilidade de seleccionar a retransmisión en directo en galego pero só a través do seu sinal dixital. Deste xeito, o xuíz valorou que a pouca cobertura da canle non era compatíbel coa lei e ditou unha sentenza cautelosa que obriga a LaSexta a poñer a disposición da TVG o sinal dos encontros que retransmita.

Lembranza do Xis

Tue, 06 Feb 2007 17:43:37 GMT

O día que os internautas puideron navegar en galego

"Estamos a día 3 de febreiro de 1999 e o ánimo dos internautas segue encrespado". Contábao Vieiros no especial titulado Infovía Plus, Telefónica e nós (os internautas). Eran tempos onde o ministro correspondente prometía que en pouco tempo habería tarifa plana para o ADSL a 5 mil pesetas mes, á parte, instalación, módem e fornecedor. Para afrouxar tensións, cando menos os internautas do país estreaban aquel mes a versión definitiva do navegador en galego, o Xis. Fora desenvolvido por un grupo de informáticos e filólogos que se xuntaran no Proxecto Xis para verquer ao galego o Communicator de Netscape, logo de que abrira o seu código fonte. Na actualidade pode usarse en galego o Firefox.

A situación do galego nas comaracas orientáis

Mon, 05 Feb 2007 17:00:57 GMT

Premian un estudo sobre a situación xurídica do galego no Bierzo e no Eo-Navia

O traballo Dereitos lingüísticos na Faixa Oriental, elaborado por Carlos Bello Stout, foi o gañador do certame "Dereitos Civís en Galiza". Trátase dunha análise do "statu quo" dos dereitos lingüísticos das comarcas galegófonas, administrativamente situadas fóra de Galiza. O concurso foi convocado polo Movemento polos Dereitos Civís en colaboración coa Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade da Xunta.

Carlos Bello Stout é integrante da asociación Fala Ceibe do Bierzo. É licenciado en Dereito pola Universidade de Compostela coas especialidades de dereito público e dereito privado; na actualidade cursa na USC un posgrao en Dereito Tributario así como o segundo ciclo da licenciatura en Ciencias Políticas e da Administración. O premio está dotado cunha cantidade en metálico correspondente á contía da súa matrícula universitaria.

No seu estudo fai unha introdución histórica a situación dos dereitos lingüísticos nas comarcas do Bierzo e do Eo-Navia, así como unha análise xurídica dende o ámbito da lexislación internacional, estatal, autonómica e local.

Bello Stout salienta a necesidade de evitar que a reforma do Estatuto de Autonomía de Castela e León se aprobe co texto actualmente proposto, para evitar que o galego fique nunha situación de inferioridade legal con respecto ao leonés. Tamén apunta a necesidade de introducir unha mención á protección da lingua galega nun futuro Estatuto de Autonomía de Asturias.

Ademais, incide na necesidade de que a Xunta colabore coas entidades cidadás que a día de hoxe están a traballar nas comarcas orientais sen ningún tipo de axuda pública.

Mac en galego

Mon, 05 Feb 2007 16:55:13 GMT

O primeiro corrector de galego para Mac comezará a distribuirse en xullo

Os usuarios dos ordenadores Mac disporán desde esta primavera dun corrector ortográfico para a lingua galega. A nova ferramenta está a ser desenvolvida pola empresa Imaxin en colaboración coa Secretaría Xeral de Política Lingüística e prevese que estea finalizada no mes de abril ou maio. O corrector, que comezará a distribuirse no mes de xullo, ten como principais destinatarios as empresas de artes gráficas e editoriais xa que son as principais usuarias deste tipo de ordenadores creados pola empresa

Segundo lle explicaron fontes de Política Lingüística a Vieiros, o seguinte paso na procura da implantación do galego nesta plataforma é un verificador gramatical. As características das ferramentas serán similares as xa existentes para PC.

Malia isto, desde esta secretaría xeral non se está a traballar a prol da tradución do novo sistema operativo que Apple ten previsto publicar no mes de xullo, xa que de momento o "proxecto prioritario" é o desenvolvemento dos correctores.

A semana pasada, Política Lingüística da Generalitat de Cataluña anunciaba que xa se puxera en contacto con Apple para que inclúan no cedé do MacOS Leopard a opción de instalalo en catalán. De momento, dende a Xunta non se ten previsto negociar coa multinacional estadounidense este punto.

Cambio de política lingüística basca

Sat, 13 Jan 2007 00:35:10 GMT

O goberno basco prepara unha reforma educativa que turre do euskara entre os mozos

Íntegro en castelán (A), bilingüe (B) ou íntegro en euskara (D) son os tres modelos polos que os cativos poden optar en Euskal Herria. Na práctica, a escolla das aulas en castelán é mínima e redúcese cada ano máis, e por outro lado un recente estudo indica que os índices de corrección e fluídez en euskara nos rapaces das aulas B e D son aínda baixos. Neste senso, a reforma proxectada é máis ambiciosa que a simple introdución de máis horas de euskara, debate ao que se cingue a reforma galega, e inclúe a renovación dos métodos de ensino da lingua.

Até apenas un 6% do total baixou en Euskadi o número de matrículas na etapa de Infantil nas aulas da opción A, exclusiva en lingua castelá, fronte a un 65% para a opción D, só en euskara. Así e todo, a recente proba realizada polo Instituto Basco de Avaliación e Investigación entre mozos de 16 anos, indicou que os mínimos requiridos de corrección na lingua basca só eran conseguidos polo 66% dos alumnos da opción D.

Máis por baixo, na opción bilingüe, onde o castelán só é empregado nas materias de matemáticas e lingua española, o nivel de corrección en euskara dos rapaces só era aceptábel no 33% dos casos. Ao tempo, criticouse en datas recentes que a opción A está sendo escollida maioritariamente por inmigrantes, dificultando así a súa integración no contorno da comunidade escolar. Xa que logo, a meta é garantir que ao rematar a etapa de ensino obrigatorio todos os estudantes bascos teñan garantido o dominio da lingua de seu.

A Europa das 23 linguas

Tue, 02 Jan 2007 12:50:50 GMT

O multilingüismo avanza en Europa ao facérense oficiais gaélico, romanés e búlgaro

Coa adhesión á Unión de Romanía e Bulgaria e a oficialización do gaélico aumentan até vinte e tres as linguas oficiais en Europa. Jan Figel, comisario de Educación, Formación, Cultura e Multilingüismo falou de que a inclusión destas linguas fortalecerá a diversidade idiomática e ao mesmo tempo constatouse o progresivo aumento orzamentario na UE para garantir os servizos de tradución e interpretación.

A cidadanía e os representantes políticos poden empregar as linguas oficiais do Estado español para dirixirse á Comisión Europea, á Eurocámara, ao Consello da UE, ao Comité das Rexións e ao Defensor do Pobo da UE. Así mesmo, os representantes dos países afectados que participan nos consellos de ministros e no Comité das Rexións poden intervir, se o notifican con antelación, en galego, éuscaro ou catalán.

Nembargantes, no Parlamento Europeo restrínxese o emprego destas linguas ás comunicacións dos cidadáns e os parlamentarios non poden empregalas nas sesións plenarias.

Boicot do PP ao galego

Sat, 30 Dec 2006 13:39:26 GMT

Sectores conservadores boicotean o consenso en favor do galego nas escolas

Unha norma aprobada polo propio PPdeG estabeleceu hai anos a necesidade de pular polo galego como lingua habitual da administración educativa. Xa que logo, isto non foi punto de conflito até a entrada de PSdeG e BNG no goberno. Sectores ultraconservadores denuncian agora presuntas imposicións do galego nas aulas. Dende a contorna da comunidade educativa advirten contra o uso do ensino como arma para a presión que dende as correntes de opinión máis belixerantes do PP estarían facendo diante do proceso da reforma estatutaria. Como efecto engadido estaría o ataque ao asomo de consenso cara ao que camiñan todos os grupos políticos galegos a prol do decreto sobre a lingua nas aulas.

O pasado mes de novembro, o voceiro de Educación do PP no Congreso, Eugenio Nasarre, xunto coa deputada galega María Xesús Saínz, presentaban unha proposición non de lei pedindo a actuación da Inspección Educativa para "garantirlle o dereito e liberdade aos profesores de lingua e literatura a elaborar a programación didáctica en castelán". Aseguraban os representantes do PP que en Galiza "marxínase o español", poñendo de exemplo o expediente disciplinario aberto a dous profesores dun instituto ferrolán por non redactaren en galego o programa das súas materias. Os populares insistiron en que existe unha presunta "ofensiva do nacionalismo" que "imitando o modelo catalán" estaría "acosando a lingua española" en Galiza.

A información publicada por El Mundo este venres en relación a Galiza, aparece vencellada a outra sobre a denuncia do PP de que en zonas do Estado español "o castelán ten trato de lingua estranxeira". A crítica fíxoa en público este xoves a deputada galega do PP Ana Pastor, secretaria executiva de Política Social deste partido, en referencia concreta á decisión do presidente da Generalitat catalá, José Montilla, de recorrer o decreto de Ensinanzas Mínimas para Primaria proxectado polo goberno español. O decreto en cuestión proxecta introducir unha hora máis de lingua castelá neste treito escolar. Segundo Ana Pastor, o PP defenderá especialmente cara ás próximas eleccións o reforzo de "aprendizaxes comúns" en todo o Estado, ao tempo que opinou ao modelo educativo do actual goberno español "baséase en dezasete sistemas distintos".

Obstáculos para o consenso en favor da lingua
Dende o PPdeG pronunciáronse nas últimas semanas sobre o tema e, ao xeito que dende Madrid iniciaran dirixentes do PP, botaron man da expresión "catalanizar" para referírense á política lingüística da Xunta. Paradoxalmente, a que fora conselleira de Educación co PPdeG e agora voceira en temas de ensino do partido, Manuela López Besteiro, argumenta que este sería un exemplo do "clima de confrontación lingüística alimentado polo bipartito". Así, e malia que a norma sobre a elaboración dos plans docentes non mudou nesta lexislatura, asegura que o PPdeG "defende un bilingüismo armónico desenvolvido e aplicado polos gobernos anteriores".

O asunto chegou esta mesma semana ao Parlamento galego, onde a conselleira de Educación, Laura Sánchez Piñón, respondíalle a unha pregunta ao respecto do PPdeG. Lembraba a conselleira que a elaboración das programacións didácticas faise nas escolas en galego, independentemente da materia, sexa matemáticas, lingua española, inglés ou outras. En cumprimento das normas vixentes, estabelecidas neste eido polo executivo anterior, a Consellería de Educación "está esixindo que a programación didáctica dos diferentes departamentos se faga en lingua galega, así coma o resto de documentos do centro", explicou Sánchez Piñón.

"É unha polémica absurda", comenta Manuel Parga Núñez, voceiro de Educación do BNG, para quen a información publicada por El Mundo semella para "consumo dun reducido sector madrileño" tradicionalmente belixerante cara aos dereitos lingüísticos. "Fálase dunha persecución que non existe", quéixase Parga, destacando que se trata simplemente do cumprimento dunha norma que vén de hai anos e estabelecida polo propio executivo do PPdeG cando este partido estaba no goberno. Refírese o deputado do Bloque á existencia de informes xurídicos dese período onde se subliña que os plans docentes son documentos administrativos acollidos aos mesmos requirimentos de redacción na nosa lingua.

Manuel Parga lembra ademais que estes documentos se veñen elaborando en galego, sexa cal sexa a lingua na que o profesorado imparte a materia, ben lingua española, inglesa, francesa ou outras. Por outra banda, e malia que enmarca a polémica no contexto da confrontación entre PSOE e PP en Madrid, critica que a connivencia de sectores do PPdeG con estas posicións "pon en cuestión a presunta defensa dun galeguismo" que pretenden os populares.

"Uso político" dunha "anécdota"
De uso "irreal", "terxiversado" e "sobredimensionado" cualifica Anxo Louzao esta pretendida polémica sobre o uso do galego para a redacción dos plans docentes nas escolas. Lembra o secretario xeral da CIG-Ensino o paradoxo de que a esixencia da utilización da nosa lingua nestes documentos é un feito lexislado hai máis de dez anos polo propio PPdeG e co aval do resto de formacións políticas.

Afondando no que define como "unha anécdota convertida en titular de portada", denuncia Louzao que se pretenda dar desde Madrid unha visión de presunta "imposición" do galego, cando "se algunha imposición veu habendo foi do español sobre o galego". "Calquera cidadán pode comprobar na rúa cales son os dereitos lingüísticos que se respetan e cales os que non", láiase, recordando que no caso concreto do ámbito educativo aínda non se conseguiu que se cumprisen as normas básicas estabelecidas até o de agora.

O representante da CIG-Ensino ve un claro "uso político" do tema, impulsado por sectores do PP que pretenden "recortar dereitos lingüísticos" e esténdeo ao ámbito do actual debate en Galiza sobre o novo Estatuto. Na súa opinión, o eco mediático destas críticas "absolutamente marxinais" na comunidade educativa galega, forma parte dun "rearme ideolóxico" de sectores da dereita que veñen tratando de obstaculizar de xeito xeral o debate sobre o autogoberno e de forma concreta tratan de estragar os avances "nun momento moi importante cara á normalización do noso idioma".

Voluntariado polo galego

Wed, 27 Dec 2006 10:53:08 GMT

Voluntariado lingüístico: quen se apunta?

O grupo local da AGAL em Compostela e a Gentalha do Pichel botan a andar un programa de voluntariado para favoreceren a adquisición do galego entre persoas que non o utilizan normalmente e teñen dificultades para atoparen un ámbito de uso. A Dirección Xeral de Xuventude e Solidariedade, coordinada coa Mesa pola Normalización Lingüística, anunciou recentemente unha iniciativa semellante. Programas deste tipo funcionaron con éxito noutros lugares, como Euskal Herria ou Catalunya, onde motivaron a milleiros de pares lingüísticos ao longo dunha década. O funcionamento é o seguinte: póñense en contacto persoas que normalmente usan o galego con persoas que non o fan. Cada par de persoa voluntaria e persoa que aprende comprométense a concertaren polo menos dez citas dunha hora (unha por semana durante tres meses), para que a persoa neofalante poida manter as súas primeiras conversas en galego con normalidade.

Este programa non supón ningún esforzo para as persoas que aprenden. O único que se lles esixe é unha mínima comprensión do galego, así como ao persoal voluntario se lle esixe certa competencia e a responsabilidade de falaren o mellor posíbel nos encontros que manteñan coas persoas que aprenden.

Para participar, abonda con dirixirse a algún dos locais da lista, e encher unha ficha co nome, a idade, a nacionalidade e os coñecementos previos de galego, especificando se se pretende participar como voluntario ou como aprendente. Cando se estabeleza unha parella, serán chamados telefonicamente e postos en contacto. Despois de cada tempada do Voluntariado, os colectivos promotores organizarán unha festa de convivencia e avaliación de experiencia. Para se inscribir, pódese escribir un correo a gentalhadopichel@aeiou.pt, ou dirixirse a un dos seguintes locais composteláns: O Pichel (Santa Clara 21), Henriqueta Outeiro (Quiroga Palacios 43), Casa Encantada (Rúa Betanzos 35), Restaurante Rúa Nova (Nova 36), Tenda Herbas (Pitelos 26), Tenda Reixa (Mazarelos 9), Local de Itaca (Pombal 18), Bar Universal (Praza da Universidade 5), Follas Novas (Montero Ríos 37), Tarasca (Entremuros 13), Avante (Cantón de San Bieito 4), Casa das Crechas (Vía Sacra 3), Garigolo (Algalia de Cima 1). Tamén se pode contactar coa AGAL no 696 026 002 ou coa Gentalha no 629 577 607.

24 horas en galego

Sat, 23 Dec 2006 13:24:19 GMT

O día dunha persoa galegofalante

Non pasa nada extrano, nin hai por que avergoñarse, nin pasa nada se non se fala perfectamente: iso foi o que comprobaron varias persoas galegofalantes que cambiaron ao castelán no ámbito universitario, e probaron a falar, ao longo dun día, exlusivamente en galego. É unha experiencia académica promovida polo ENL da Escola Oficial de Idiomas de Compostela, coordinado por Manuel Rodís: 24 horas en galego pretende animar a falar a nosa lingua ao estudantado da Escola. Levouse adiante o pasado 30 de novembro, con resultados ben interesantes.

Vinte persoas foron monolingües por un día, e foron anotando as súas experiencias nun caderno. O mércores pasado fíxose unha mesa redonda cos cinco gañadores, catro galegos e unha catalá que leva un ano en Galiza, con moita gana de aprender galego. No seu entorno, a xente non entende a causa dese esforzo. Os outros catro eran galegófonos que deixaran de empregar a súa lingua inicial no ámbito universitario. Como conta Manuel Rodís, "unha das participantes falou en galego nunha clase da súa facultade na que soía expresarse en castelán e comprobou con sorpresa como outra xente empezaba tamén a falar en galego, algo que a fixo sentirse máis libre e satisfeita". Os outros casos, ben diversos, foron os seguintes: unha galegofalante nun contexto castelanizado (a facultade de Ciencias da Educación) que cambiou de código para sentirse integrada, e coa experiencia deuse de conta de que non é necesario; outra galegofalante que quería eliminar os castelanismos da súa fala; e un rapaz que fala galego e probou así a falalo sempre, sen cambiar cando o interlocutor fala castelán. E entre os finalistas, deuse o caso dunha rapaza que non adoita falalo pola súa inseguridade, pero que fixo o esforzo e comprobou que o entorno non reaccionaba negativamente.

Pódese concluír que existen dúas motivacións fundamentais para o cambio de lingua: pensar que o castelán é necesario para a integración social en contextos castelánfalantes, ou a propia inseguridade e autocrítica pola pouca fluídez. Pero esta experiencia foi o mellor xeito de desbotar eses prexuízos. Porque a integración e a fluídez conséguense dun xeito: falando.

Un coruñés rexeita o exame do carné en castelán

Sat, 16 Dec 2006 15:19:51 GMT

Tráfico non fala galego

Lois Fraga Souto é un veciño coruñés que intentou sen éxito conseguir que Tráfico lle dese o material en galego para examinarse do carné do grupo A. Fraga dispón de licenza para conducir camión e coche, e pretendía facerse co de moto. «O que cambiou dende 1984, cando saquei o resto dos carnés, é que agora son máis consciente dous meus dereitos lingüísticos», argumenta.

O pasado 20 de outubro, este condutor profesional presentouse ao exame teórico, que rexeitou facer cando viu que a folla de respostas estaba en castelán. «Non ou sabía cando fun; de feito, os documentos de guiar están en bilingüe, como tamén o do pago dás taxas», matiza.

Tra-la súa reclamación, relata, remitírono á Xefatura de Tráfico, onde lle ofreceron nun primeiro intre examinarse alí, crendo que se trataba do grupo B, do que si posuían material en galego. Entón, o coordinador de exames explicoulle que non tiñan para o de moto e que o intentarían liquidar. Chamou ao cabo duns días e comentáronlle que aínda non tiñan o material definitivo, pero que podía examinarse.

«Onte volvín e o que había era algúns conceptos do exame en cuatrilingüe, pero a maior parte da información en castelán», relata. Tras presentar as correspondentes queixas, foille retirada a folla de respostas. «A petición xa foi feita ao organismo pertinente, ou único que cabe é plantexar un contencioso», explica Lois Fraga, que considera que «hoxe unha persoa non pode facer valer os seus dereitos xa que tería problema na súa relación con organismos como o Concello da Coruña, cos contratos de servizos básicos, para facer compras e ata para cursar estudos universitarios, como na UNED». Non é a primeira vez que presenta reclamacións polo galego e non pertence a ningún colectivo que o defenda. «Non respaldo á Mesa, porque defende o dereito de opción lingüística, que considero que supón unha segregación; e eu defendo unha integración», aclara.

O galego avanza na escola

Fri, 15 Dec 2006 22:50:19 GMT

A lectoescrita en galego pode ser a clave para recuperarmos falantes

Todo parece anunciar o verdadeiro cambio no ensino que se agardaba dende había ben tempo. A Consellería de Educación propón entre o 56 e o 68% das materias obrigatorias en galego, e, aínda que o borrador do decreto ten que ser sometido a debate, moitos colectivos xa valoran positivamente a iniciativa. O feito de contemplar a posibilidade de aprender a ler e escribir en galego xa carrexa un gran cambio. O galego como a lingua inicial da alfabetización pode sé-la chave para evitá-la perda de falantes. Outro dos grandes retos está na necesidade de formular medidas para materializar a lei.

A nova foi ben acollida por varios colectivos en defensa da lingua. Adolfo Muíños, do colectivo Nais e Pais polo Ensino en Galego, valora moi positivamente esta proposta, malia que "dende a prudencia: é iniciar un camiño que foi o que nós sempre apoiamos, a modificación do Decreto para que o ensino sexa o vehículo da galeguización. Pero aínda ten que pasar pola peneira parlamentaria, e debemos agardar a coñecer máis datos." Anxo Louzao amosa tamén a súa satisfacción, aínda que advirte da necesidade de avanzar aos poucos cara obxectivos meirandes: "a loita por un decreto para o ensino foi unha batalla permanente para a CIG-Ensino dende o seu nacemento. O novo decreto ten que ir cara ao galego como idioma vehicular do ensino, aínda que sabemos que é necesario ir avanzando a chanzos, temporalizar o obxectivo. Sería un avance importante achegármonos ao 70%".

Carlos Callón, dende a Mesa, apela tamén á prudencia: "vai camiñando na liña do consenso asentado co Plan de Normalización Ligüística. Aínda que non deixa de sorprendernos a postura negativa do PP, e o feito de que se recoñezan dereitos lingüísticos que despois non se deixan desenvolver. Pero a iniciativa que se está a desenvolver é coherente coa Carta Europea de Linguas Minorizadas, falando xa de lexislación internacional. O PP ten que ser consciente disto". Tamén Louzao chama a atención sobre a necesidade de cumplir a lei: "o dereito está da nosa parte, se contemplamos os acordos sobre linguas minorizadas e o dereito do alumnado a ser escolarizado na súa lingua".

Alfabetizarse en galego
Un aspecto do borrador que dá azos para pensar na recuperación de falantes é a posibilidade de que a lectoescrita se desenvolva en galego. "Isto é unha garantía, en primeiro lugar, para os pais e nais que levan anos loitando polo seu dereito de educaren aos seus fillos na súa lingua", conta Adolfo Muíños. O colectivo NPEG naceu con esa vocación. "E, en segundo lugar, garantiría tamén que se comece a invertir esa pirámide da transmisión xeracional: até o de agora entraban máis galegofalantes dos que saían na escola, e o galego era a lingua dos tramos de idade máis avanzados. Agora, pode recuperarse". O feito de os cativos aprenderen a ler e a escribir en galego daríalle outro estatus á lingua, fóra do carácter subalterno que ten, na práctica, a nivel curricular. Tamén Callón celebra a nova: "A lectoescrita en galego é unha moi boa noticia: igual que noutros tramos educativos, o estipulado por lei é que o alumnado saia coa mesma competencia en galego ca en castelán, e vemos que non é así, senón que realmente, as destrezas están moito máis desenvoltas en castelán. E ademais, no resto dos eidos (administración, medios de comunicación) están arrodeados polo castelán."

Necesidade de recursos
Pero desenvolver estas medidas precisan duha serie de recursos. Anxo Louzao observa tres vías de acción: "formación do profesorado, controlada a través do acceso ao corpo docente e coidando a formación de quen xa forma parte del, atendendo sobre todo ao coñecemento sobre sociolingüística; a dotación de recursos para os equipos de normalización lingüística, sobre todo en canto a dinamización e a dereitos dos equipos; e a actuación da inspección, que ten que ter unha función proclive á normalización, vixiar que realmente se cumpra a normativa".

Para Adolfo Muíños, cómpre unha interacción entre varios axentes, como a TVG, a Consellaría de Industria, a Secretaría Xeral de Comunicación... "que vaiamos da man no mesmo camiño. A educación non formal, os recursos e materiais didácticos precisan tamén da presenza natural do galego". Material audiovisual, musical, aspectos relacionados coa dinamización... É necesario, como indica Louzao "que as medidas se implementen, se materialicen, e non quede simplemente escrito e publicado no DOG".

Premios Xarmenta polo compromiso coa lingua

Fri, 15 Dec 2006 22:29:43 GMT

E os Xarmenta foron para a RAG e Amancio Prada

A RAG recoñeceu estatutariamente a relación entre o galego e o Bierzo. No artigo 4 explicita que o galego é "o idioma propio de Galiza, así coma as súas variantes faladas nos territorios exteriores (Asturias, León e Zamora)". Ademais, no Día das Letras do 2002 escolleron ao vilafranquino Padre Sarmiento, e no 2004 nomearon un académico correspondente da RAG no Bierzo.

Amancio Prada foi escollido polo seu carácter de exportador da música en galego polo mundo: dende o Bierzo, espallou os poemas de Rosalía e outros autores musicados por el mesmo, recuperou cantigas medievais, como algunha de Códax, e compuxo outras de seu.

A gala de entrega de galardóns será no ponferradino Teatro Bérgidum o mércores 24 de xaneiro de 2007. Nela escoitarase a música da cantante galega Uxía Senlle, o grupo leonés de música sefardí Sirma, o quitento folc leonés Rapabestas, e o propio Amancio Prada, ademais do grupo de teatro Vagalume. Os premios serán entregados pola secretaria xeral de Política Lingüística, Marisol López, o director xeral de Creación e Difusión Cultural da Consellaría de Cultura, Luís Bará, e representantes do Consello Comarcal do Bierzo e a Junta de Castela e Léon.

Presentación da revista Xarmenta
Ademais, no evento foi presentada a revista Xarmenta, a publicación da asociación. Neste número recolle artigos dos académicos da RAG, unha entrevista a Amancio Prada e mostras da creación literaria en galego realizada no Bierzo, ademais de repasar as actividades que a Asociación Berciana da Lingua Xarmenta vén realizando no Bierzo na defensa da lingua galega no último ano.

Rifa lingüística

Fri, 01 Dec 2006 21:40:55 GMT

Tentan obstaculizá-la normalización do galego denunciando presuntas presións contra o castelán

En plena loita polo cumprimento dos mínimos para a lingua galega estabelecidos pola lei nas aulas do país, vén de abrollar unha paradoxal rifa, apadriñada politicamente, sobre a presunta discriminación da lingua castelá nas aulas. A cuestión foi amplificada inicialmente en Madrid polo grupo do PP no Congreso, aproveitando para relacionalo co tirapuxa particular que manteñen cara ao catalán, e é recollida agora polo PPdeG, acusando á Xunta de catalanizar a política lingüística. A polémica volve á actualidade polo documento asinado por un grupo de mestres de lingua castelá que se negaban a elaborá-los documentos administrativos en galego. O presidente da Xunta, Emilio Pérez Touriño, negou este xoves que existise calquera tipo de agresión lingüística nas aulas. O vicepresidente, Anxo Quintana, ironizou sobre a cuestión da presunta discriminación do castelán que "iso é coma o conto de que son os paxaros os que se tiran ás escopetas".

Un ensino aínda "moi castelanizado"

Máis do 60% da poboación que estuda en Galiza recibe as clases só en castelán ou maioritariamente en castelán, deixándolle un 38.3% ao galego, segundo a enquisa de condicións de vida do Instituto Galego de Estatística, IGE. Recollendo entre outros eses datos e peneirando cifras até 2003, o último estudo do Consello da Cultura sobre a sociedade galega e o idioma, advirte que os resultados medios atopados nos centros educativos "reflicten un ensino aínda moi castelanizado, que apenas correlaciona cos usos dos suxeitos noutros eidos da vida". Con todo, o informe quere ser optimista e subliña o potencial das escolas como ámbito onde o galego se vexa favorecido.

No complicado escenario que as cifras viñeron amosando para a lingua nas últimas décadas, a análise que o Consello realizou entre os datos do Mapa Sociolingüístico de Galiza, deica 1992, e as cifras ofrecidas polo Instituto Galego de Estatística até 2003, atopan unha esperanzadora perspectiva concluíndo que a tendencia á perda de falantes se estaba freando.

Se ben un 65.7% dos galegos que teñen máis de 65 anos son monolingües en galego, no treito das xeracións que teñen entre 26 e 35 anos, a porcentaxe cae a menos da metade, só un 29.4% de galegofalantes. A redución é máis moderada no treito seguinte, entre 16 e 25 anos, un 27%, e mesmo sobe ata un 28% nos menores de 16. Así e todo, e malia esa estabilización dos números, máis difícil aparecía falar de recuperación. Na presentación da investigación, un dos directores do informe, o lingüista Henrique Monteagudo, avisou sobre o escaso peso da escola na promoción do uso da lingua, situación que cualificou de "fracaso", facendo un chamamento a mudar a política educativa con respecto a lingua e a abandonar un modelo "orientado á ortografía" por un que potenciase "as capacidades comunicativas".

Algunhas cifras
Mirando os datos de 2003, últimos dispoñíbeis, só o 38.33% da poboación galega que estuda en Galiza recibe as clases en galego ou maioritariamente en galego. O 31.97% utiliza sempre ou maioritariamente o galego para respostar nos exames. O 31.05% escribe maioritariamente ou sempre en galego na escola. Ademais, o 35.01% dos estudantes falan en galego sempre, ou maioritariamente, cos seus compañeiros, porcentaxe similar á hora de falaren cos mestres, 35.09%.

Tódolos galegos teñen o dereito e o deber de saber galego

Sun, 26 Nov 2006 14:30:43 GMT

O PP acepta fórmulas para blindar no Estatuto o deber de saber galego

O Estatuto de Autonomía vixente di no seu artigo 5 que a lingua propia de Galicia é o galego e que todos os cidadáns teñen o dereito de coñecela e de usala. Pero non regula, como si fai a Constitución co castelán no artigo 3, que os galegos teñan o deber de saber este idioma.

A diferenza xurídica entre ambas as linguas é algo que o BNG, apoiado polos socialistas, pretende corrixir coa reforma do Estatuto, coa novidade de que o PP está disposto a aceptar fórmulas que equiparen de facto o status legal de ámbolos idiomas.

O grupo de relatores que negocian no Parlamento o contido do novo marco estatutario xa discutiu por extenso sobre como e en que termos debe plasmarse o recoñecemento da lingua galega, polo que as posicións políticas a este respecto están máis que claras.

O Bloque Nacionalista Galego trazou con esta cuestión unha das súas liñas vermellas na negociación, e non parece disposto a conformarse facilmente con menos do que figura no Estatuto aprobado recentemente por Cataluña, onde se di que o catalán e o castelán son as linguas oficiais da comunidade e que todos os cidadáns teñen «o dereito e o deber de coñecelas».

Fórmula de consenso

O grupo socialista ampara a petición do BNG, pero tamén se mostra aberto a afinar na redacción do texto para atopar unha fórmula de consenso que satisfaga as aspiracións de tódolos partidos. E cando de consenso se trata, tanto o PSDEG-PSOE como o PP se remiten á Lei de Normalización Lingüística e ao correspondente plan que entrou en vigor en xaneiro do 2005, coa aprobación unánime de todos os grupos políticos.

Igualdade plena

Na negociación que libran os relatores a porta pechada, o PPdeG puxo as súas cartas boca arriba para indicar até onde estaba disposto a chegar, admitindo a posibilidade de que o Título Preliminar do novo Estatuto inclúa un parágrafo que estableza a "igualdade plena de ambas as linguas", explicaron fontes populares, un enunciado que ata podería precisarse máis para recalcar que tanto o galego como o castelán "teñen o mesmo status xurídico" na comunidade.

Os populares consideran que esta fórmula é suficiente para blindar, aludindo á igualdade, o deber dos cidadáns de coñecer tanto o galego como o castelán, malia que o recoñecemento é tan só implícito. "O Estatuto non ten por que ir máis aló -explicou un dirixente do PP-, porque despois é cousa do Goberno que haxa en cada momento que pór o acento nunha ou outra política lingüística".

Nembargantes, a fórmula aberta do Partido Popular non parece debuxar grandes sorrisos no seo do Bloque, pois cando os populares expuxeron recoñecé-la "igualdade lingüística", os nacionalistas propuxeron engadir a coletilla de "en dereitos e en deberes", cuestión que o grupo da oposición aínda se resiste a aceptar.

En calquera caso, fontes consultadas nos tres grupos políticos apuntaron que existe unha gran disposición a acadar un acordo ao redor da cuestión idiomática. Malia que o relatorio do Parlamento chegou con este asunto a unha rola sen saída, PP, PSDEG e BNG tamén son conscientes de que a equiparación xurídica de ambas as linguas foi demandada de forma abafadora polos colectivos e institucións que compareceron na comisión do Estatuto.

A coruña

Sat, 28 Oct 2006 10:14:33 GMT

O Concello da Coruña emprega por vez primeira o topónimo oficial

O goberno local coruñés semella mudar de postura. Por primeira vez en moitos anos, aparece o topónimo 'A Coruña' en documentos oficiais redactados en castelán. A última resolución do Tribunal Supremo, que confirmaba por enésima vez que a única forma válida era a galega, parece estar causando efecto no alcalde Xavier Losada. Dentro dos socialistas coruñeses cada vez son máis as voces que apostan por abandonar a vella teima vazquista de seguir empregando o topónimo deturpado.

Logo de quince anos batallando xudicialmente sen resultados pola oficialidade de 'La Coruña', semella que sopran novos ventos no goberno local. Segundo adiantou La Opinión, o Concello promociona o turismo na cidade empregando o topónimo en galego: "Me gusta A Coruña, me gustas tú", parafraseando a famosa canción de Manu Chao. Aínda así, o pequeno xesto non se fixo estensivo a todas instancias, nin moito menos, que dependen do Concello.

Moitos militantes da agrupación local socialista están fartos dunha polémica que se eterniza. O propio alcalde, Xavier Losada, evita entrar neste debate dende que substituiu a Francisco Vázquez. De feito, as posturas non son unánimes. Abonde lembrá-las polémicas palabras do conselleiro Xosé Luis Méndez Romeu, nas que avogaba por fórmulas como a coexistencia do topónimo nos dous idiomas ou a supresión do polémico artigo. A Mesa pola Normalización Lingüística criticou duramente as palabras de Romeu ao que acusou de vulnerá-la legalidade.