Aires da miña Terra: Blog

Enquisa a Javier Alfaya, escritor e xornalista

Sat, 07 Apr 2007 12:26:30 GMT

"O centralismo delirante, borbónico, que vén do século XVIII, xa non serve"

Javier Alfaya naceu en Baiona (1939) pero é un deses galegos de fóra. Membro do PCE durante o franquismo, e logo de IU, ten unha cumprida traxectoria profesional como xornalista. Redactor das revistas Triunfo, Mundo Obrero ou La Calle, foi colaborador de El País, Letra Internacional, Cuadernos para el Diálogo e Revista de Occidente, hoxe é colaborador de
Le Monde Diplomatique.

Galego de fóra e internacionalista convencido, Javier Alfaya fala dende a experiencia profesional e política que dan os anos e o temperado fracaso da utopía. En Compostela, convidado polo Club Internacional de Prensa, reflexiona sobre a cultura en tempos de globalización, advirte de que Iraq non vai ser o derradeiro troupeleo dun Imperio que se esboroa e aproveita a estadía no país para apertar os amigos. A Xosé Manuel Beiras e a Isaac Díaz Pardo saúdaos en galego, aínda que logo se pase ao castelán para a conferencia porque en Madrid, concede, "practica pouco". Unha entrevista de Iago Martínez con fotografías de Quico López.

Con todo, agora insiste en falar galego.

Un día que Beiras e Pepe Cáccamo presentaron un libro meu en Vigo, hai pouco, foi alí outro amigo, un dos mellores escritores en lingua galega, Camilo Gonsar, un home moi tímido. O caso é que falei en galego, mais logo sentín que tiña que matizar moito e pensei que era mellor facelo en castelán. Ao final do acto, Camilo preguntoume por que o fixera, e eu confeseille que tiña dificultades, que o meu galego non era moi bo. Sabe o que me contestou? Que falaba o galego mellor que moitos aquí en Galicia (ri).

Acontece decote.

Claro que acontece. É un problema histórico do galeguismo, a reinventar constantemente a lingua para afastala do castelán. Ao cabo, son linguas que teñen a mesma raíz.

Estaba a pensar máis ben en termos de conflito lingüístico. Hai moitos neofalantes de familias que falaban en castelán, escolarizados en castelán...

Eu son dunha xeración analfabeta en galego. Empecei a escribir poesía en galego, si, para min, pero na casa aprendéranme en castelán, sen ningunha intención, as criadas. Son dunha familia moi burguesa. Dos catro irmáns que teño morreron tres, os maiores, e ningún falaba o galego. Só un, o que quedou por aquí, un pouco. A Guerra Civil tamén afectou. Falar galego na clase media era ser un subversivo.

Encetou a súa conferencia cun agoiro: prepárense, o Imperio está para caer.

Non sei se leu vostede o libro de Todd, Après l'empire. Como tódolos libros desta caste é moi provocador, mais concordo con el en que os EEUU están para caer. Estamos diante dunha gran escenificación internacional de forza. O problema non é Oriente Medio. Israel si, porque aí hai unha sorte de nó estratéxico, e hai petróleo, mais eu coido que o problema dos EEUU é China. China e Rusia, porque aínda que xa non é o que era, Rusia ten un poder nuclear impresionante, pode varrer Europa en dúas horas. E logo está a presenza dos neocons, un sinal de decadencia. Por que? Porque antes non os precisaban. O Partido Demócrata foi o partido máis belicista da historia norteamericana. Esquecemos que a guerra de Vietnam foi a máis terríbel, con millóns de mortos, non norteamericanos, claro, senón vietnamitas, e que foi dunha administración demócrata. Kissinger é un bandido, xa o sabemos, mais na altura foi máis realista que Dean Rusk, o secretario de Estado, ou que Walt Rostow, asesor especial do presidente. Eles foron belicistas até o final, negáronse a recoñecer a derrota, a maior, a única dos EE.UU. Agora teñen diante a China, unha gran potencia cun crecemento do 10% do PIB anual. Pero é que ademais teñen unha crise de identidade. Estou casado cunha norteamericana e os meus fillos teñen a dobre nacionalidade. Non coñezo ben os EE.UU mais si a moitos estadounidenses, aos que teño na casa, aos que tiven, porque os meus fillos xa non viven connosco, e a moitos amigos. E sempre falamos de que hai xa dous EE.UU., un deles moi liberal, democrático, máis que moitos países europeos...

A cuestión é saber se ese país liberal cuestiona ou non o proxecto imperialista.

Empeza a cuestionalo. Hai unha certa conciencia democrática que antes non... Que digo! Pense na oposición que houbo contra a guerra de Vietnam! Estiven en Berkeley en 1969 e vin a bandeira da FLN vietnamita, mitins todos os días, axitación auténtica. E contra a guerra de Iraq tamén houbo millóns de persoas mobilizadas. A miña sogra, que era de dereitas, católica de orixe irlandesa e norueguesa, da ala máis conservadora do Partido Republicano, acabou por saír á rúa para se manifestar contra esa guerra. Para min un dos grandes políticos do século XX foi Ho Chi Minh, un home intelixente, unha sorte de Mandela do seu país. Na guerra, con todo o mundo enleado nas manifestacións, el repetía: a vitoria final será nosa e do pobo norteamericano. Todos pensaban que estaba senil, era un home de oitenta anos, si, pero máis listo que ningún. Levaba razón.

Onde está a esquerda europea?

Non a hai. Un día díxenllo ao pianista Maurizio Pollini, que fora comunista. Sabe o que contestou? Que é certo, que o único que queda é a decencia. O fracaso do comunismo foi brutal. Ninguén podía pensar nunha catástrofe semellante. Sabíase que había cousas, que os estados do leste de Europa eran sociedades mortas... Alí todo empezara coa invasión do exército soviético, nunca houbera raizame, mais no Occidente si. Aquí, os partidos da vangarda antifascista foran os comunistas, a resistencia fixérana os comunistas e os nacionalistas franceses. Non sei o que pasou. Dicía Hobsbawm, o historiador inglés, cando presentou a súa autobiografía en Madrid con Fontana, o catalán, o mellor historiador deste país, que había un enigma sen resolver: a autodisolución do Partido Comunista Italiano. Se o pensas ten razón. De todos, era o máis democrático, o máis aberto, cunha aceptación absoluta do pluralismo, da necesidade dun gran consenso social e político para mudar a sociedade. Que pasou? Non o sei. Olle agora para Italia, un dos países máis inestábeis de Europa. O comunismo fracasou e a socialdemocracia tamén. Olle o que está a pasar en Francia. Cal é a esquerda? Os socialistas? Ségolène Royal? Dicía Ramón Chao que prefería que gañara ela as eleccións. Si, claro, pero iso non é... Royal é admiradora de Blair! Pode que do seu belicismo non, mais si do que fixo coa sociedade británica, que é un desastre. E logo a Internacional Socialista, unha ficción. Como pode sentar con Blair un pacifista como Zapatero? Están enfrontados a morte! Se Blair é un iluminado que disque fala con Deus! Hai que facer algo... O que si hai é esquerda social, xa o dicía Bourdieu.

Se cadra non é só unha crise da esquerda, senón dos partidos políticos.

Os partidos teñen tendencia á institucionalización, fan parte do réxime. Están instalados, todos, sen excepción. Falábao con Ferrán Montesa, de Le Monde Diplomatique, co que comparto orixe política. Concordabamos en que os sindicatos europeos son cadora máis conservadores. Non sei en Francia, onde o sindicalismo é máis activo, está na rúa e ten máis sensibilidade, mais noutros países está moi apegado ao goberno do momento, aínda aos conservadores. É case unha parte do Estado. Non hai máis que ver a evolución de CC.OO. Naceu como un sindicato revolucionario e foi o grande inimigo do franquismo até o final. O PCE era un partido moi minoritario, de activistas, cun partido así só podías facer guerra de guerrillas. CC.OO., porén, tiña unha forza extraordinaria. Os empresarios xa negociaban con eles, sabían que recorrer ao franquismo era meter a policía nas empresas e iso non os beneficiaba. Non sei, coido que hai unha crise moi grande, todo está inzado de interrogantes. Do socialismo non fica nada. Non sei en Vietnam, mais en China é pouco máis que un xeito de falar. É unha sorte de capitalismo de Estado, moi controlado, si, mais... A resurrección da esquerda europea ten que estar xa moi condicionada polo que aconteza no Terceiro Mundo, en América. Pense que, no entanto os gringos están en Iraq, Irán ou Siria, países como Brasil, Ecuador, Bolivia ou Venezuela... O outro día, falando cun sobriño meu que é deputado en Brasil..

Por qué se invadiu entón Iraq?

Sat, 07 Apr 2007 12:09:37 GMT

Un informe do Pentágono recoñece que Sadam non tiña relación con Al Qaeda

Un informe de 120 páxinas elaborado polo propio Pentágono recoñece que non hai probas para establecer ligazóns entre o réxime de Sadam Hussein e a organización Al Qaeda. A conclusión é o resultado dos interrogatorios ao ex lider iraquí e dos numerosos documentos oficiais estudados logo da invasión. O relatorio foi feito público grazas ás xestións do senador demócrata Carl M. Levin, presidente do comité dos Servizos Armados do Senado.

Hai que lembrar que o goberno Bush sinalou, pouco antes de comezar a ocupación de Iraq, que había probas dunha relación directa entre os terroristas islámicos de Al Qaeda e o goberno de Sadam. Tamén sinalaba que Iraq posuía armas de destrución masiva, algo que co tempo se revelou falso.

Ausente

Sat, 24 Mar 2007 17:36:58 GMT

Boas xente! Levo xa unha boa tempada sen pasar por aquí.

O caso é que estou sen computador e ando liado pola semana, de xeito que non teño tempo de atender a todo. Seguirei sen pasar moito por aquí nunha tempada e/ou reducirei o número de artigos...

Agora traslado a miña principal actividade la Blogoteca: Sempre en Galiza

Flandres defende a súa cultura

Tue, 13 Mar 2007 17:10:40 GMT

Flandres insiste en que o neerlandés debe seguir sendo a lingua principal nas escolas

"O primeiro é que os alumnos coñezan perfectamente a súa lingua materna", indicou o presidente do goberno flamengo, ao rexeitar a creación de escolas bilingües.

A lingua flamenga seguirá sendo a principal nas escolas de Flandres se non hai cambios na correlación actual de forzas en Bélxica. A maioría de formacións políticas de Flandres rexeitaron a proposta do Partido Socialista, maioritario en Valonia, para que se promovesen escolas bilingües, con igual peso para o francés e o neerlandés. A iniciativa propón que as primeiras escolas dese tipo se estabelecesen ao longo da fronteira lingüística entre as dúas áreas do Estado belga e que inclúan alumnos e profesorado a partes iguais de cada unha das comunidades.

Dende o proceso de federalización iniciado na década dos 80, as dúas comunidades lingüísticas belgas, a flamenga e a francófona, administran cada un pola súa conta o ensino. No total, os flamengos son maioritarios, o 60% da poboación. Os socialistas, maioritarios en Valonia, consideran a súa proposta unha "prioridade" do programa que presentarán ás eleccións do próximo mes de xuño.

A iniciativa foi recibida moi criticamente en Flandres, onde subliñan ademais os argumentos pedagóxicos como aval da educación principal en neerlandés. Tanto o presidente flamengo, Ives Laterne, coma o seu ministro de Educación, Frank Vandenbroucke, insistiron en que os rapaces deben estudar na lingua propia de Flandres. "Se os francófonos queren coñecer mellor o neerlandés que fagan esforzos no seu propio sistema educativo", dixo Laterne. "Hai que privilexiar unha lingua, porque senón, no canto de multilingüismo remátasen en cerolingüismo", afirmou Vandenbroucke.

Os fusilamentos da Guerra Civil na Galiza

Sat, 03 Mar 2007 15:21:46 GMT

As tres universidades galegas elaboran un detallado mapa dos fusilamentos da Guerra Civil

As tres universidades galegas emprenderon un estudo conxunto, pioneiro en España pola súa metodoloxía, para elaborar un mapa cos nomes das vítimas e lugares dos fusilamentos entre o 1936 e o 1939 e reunir as voces de 300 represaliados ou familiares que estará rematado no 2007.

O coordinador do estudo para a provincia de Ourense, Xulio Prada, explicou a EFE que o proxecto é "moi ambicioso" e o mapa non estará elaborado a mediados do ano 2007, como se prevía, "xa que a intención é recoller 300 testemuños en toda Galiza e entrar en tódalas causas militares arquivadas en Ferrol".

En relación aos fusilados en Galiza, Prada indicou que hai disparidade de cifras que oscilan entre 4.500 e 10.000 persoas "debido á dificultade do concepto de vítima, xa que inclúe contar, por exemplo, a un asturiano que foi fusilado en Ourense, pero tamén aos galegos fusilados no resto do Estado".

Nese senso, o historiador estimou entre 4.500 e 7.000 os fusilados en Galiza, case todos entre 1936 e 1939.

Segundo Prada, a represión en Galiza tivo como característica diferenciadora do resto de España: "a gran dispersión dos cadávres, xa que nunca se atopan máis de cinco nun mesmo lugar, agás en Ferrol, onde houbo fusilamentos de até 24 persoas xuntas nos primeiros meses, debido á gran resistencia obreira existente e á falta de espazo para recluír aos detidos, polo que se habilitaron barcos como centros de prisión".

O mapa en proceso de elaboración, recollerá lugares "moi coñecidos polos veciños e a algúns até lles puxeron nome e apelido, como ocorre co Arca Aberta situada preto de Vilariño Frío e na que mataron a catro líderes comunistas e mestres".

Xustiza en galego

Sat, 03 Mar 2007 00:02:01 GMT

Propoñen que se introduza unha materia de lingua galega en Dereito

O deputado do BNG Bieito Lobeira pediu que se tomen medidas para garantir a defensa dos dereitos lingüísticos na administración de Xustiza, como a implantación da materia de Galego nas facultades de Dereito do país. Lobeira considera que os maxistrados que descoñecen e mesmo desprezan o idioma non poden impartir Xustiza en Galiza.

O parlamentario nacionalista cita o caso do xuíz decano do Xulgado do Social número 3 da Coruña, que se amosou publicamente contrario ao uso da nosa lingua en varias ocasións. Na iniciativa parlamentar, solicita que a Secretaría Xeral de Política Lingüística faga unha avaliación da situación e explique que medidas vai tomar para resolvela.

O himno galego non data de 1907, senón de 1896

Fri, 02 Mar 2007 23:58:18 GMT

'Que din os rumorosos' xa soaba con música no século XIX

No Congreso que está a ter lugar estes días na Escola de Altos Estudos Musicais, en Santiago de Compostela, acábase de revelar un novo dato sobre o himno: os actos céntranse en homenaxear a Pascual Veiga no centenario da estrea da versión musical, pero o musicólogo Fernando López Acuña descubriu que realmente non se produciu en 1907, senón xa no 1896.

O Congreso "Pascual Veiga e a súa época" está a celebrarse do 1 ao 3 de marzo na EAEM, organizado pola Consellería de Cultura, con motivo do centenario da estrea do himno musicado por Pascual Veiga. Pero xa na primeira xornada sóubose que o centenario non é tal, senón que son xa 111 anos os que se fan deste fito: Fernando López-Acuña, membro do grupo de investigación, obtivo datos que refutan a hipótese da estrea na Habana en 1907. Non se saben a data e o lugar exacto, pero segundo as informacións publicadas e partituras dos orfeóns da época, o himno tal e como o coñecemos xa era tocado no 1896: a prensa especializada recolle a polémica que xurdiu nun certame de Lugo, despois de que o Orfeón do Centro Galego de Madrid dirixido por Veiga o perdese. O Orfeón emprega a letra do poema de Pondal para defenderse "máis só os iñorantes, e feridos e duros,/ imbéciles e escuros/ non nos entenden, non". Outros vestixios sitúan a composición do mindoniense en mans do Orfeón madrileño El Eco.

Ademais, Rosa Fernández, coordinadora do Congreso e membro do grupo de investigación, afirmou que a partitura do 13 de xullo de 1890 sobre 'Os Pinos', non é de Veiga, "senón do gañador do certame á mellor marcha rexional galega, o catalán Ivo Gotós". Naquel certame presentáranse dez composicións sobre o poema de Pondal, e foi a de Veiga a vencedora, "entre abril e xullo de 1890". A doutora en Musicoloxía e Membro da Real Academia de Belas Artes de Cataluña presentou a Veiga como "pioneiro do nacionalismo musical no Estado español".

Autodeterminazón dos indíxenas bolivianos

Fri, 02 Mar 2007 23:54:50 GMT

Bolivia podería recoñecer o dereito dos indíxenas á autodeterminación

O goberno de Bolivia está decidido a que a nova Constitución recolla o dereito á autodeterminación dos pobos indíxenas. A proposta foille entregada á Asemblea Constituínte, encargada de redactar a Carta Magna.

O documento Propostas do poder executivo á Asemblea Constituínte para a elaboración da nova Carta Magna de Bolivia contempla o recoñecemento a que "os pobos indíxenas e orixinarios recuperen o seu dereito á autodeterminación". O informe do goberno que dirixe Evo Morales foi entregado á axencia EFE polo presidente dunha das comisións que están a traballar na redacción da Constitución.

No capítulo correspondente ás autonomías, o Executivo sinala que "os dereitos de autodeterminación e autogoberno se exercen a través da capacidade de autonomía dos pobos e comunidades", e suxire que os indíxenas recuperen o seu "papel protagonista".

Dereito a veto no seu territorio
"As autoridades dos pobos indíxenas teñen personalidade xurídica de orde constitucional. O seu recoñecemento corresponde a cada pobo e comunidade segundo os seus usos e costumes, sen que se lles requira ningún trámite adicional ante outra entidade", salienta o informe.

Ademais, segundo este, "terán dereito a que se lles consulte sobre a exploración e explotación de recursos no seu territorio, e, incluso, o dereito ao veto". Porén, aclara que os procesos de descentralización non poden pór en risco a cohesión de Bolivia.

Función social da propiedade privada
Por outra banda, o documento recolle a posibilidade de que o Estado sexa o propietario de todas as terras e recursos naturais. Tamén propón que a Igrexa católica perda os seus privilexios de relixión oficial e que as chamadas "organizacións sociais" -a maioría unidas no Movemento Ao Socialismo, MAS- integren un "órgano constitucional autónomo, que controle as actuacións e a xestión do poder público".

Respecto á propiedade privada, esta queda garantida "sempre que cumpra unha función social e que a súa adquisición ou tenza non sexa produto de feitos ou actos de corrupción".

Outro pao máis nos fuciños dos galegos

Fri, 02 Mar 2007 23:08:07 GMT

Estrano desaire do ministro Sevilla a Anxo Quintana

Vinte e catro horas despois de que o ministro de Administracións Públicas, Jordi Sevilla (PSOE), e o vicepresidente da Xunta, Anxo Quintana (BNG), se reuniran en Madrid para abordar a situación competencial de Galiza e marcar unha folla de ruta respecto a posibles traspasos que o Goberno central lle podería facer á comunidade nun futuro próximo, o representante estatal lanza unha advertencia ante as informacións que se publicaron na prensa onte sobre o positivo resultado de dita xuntanza.

“Durante a reunión que mantiven con Anxo Quintana non se acordou a transferencia de ningunha nova competencia a Galiza e moito menos da de Salvamento Marítimo”, apuntou Jordi Sevilla. O ministro afanouse onte, en declaracións ós medios de comunicación en Madrid, en deixar claro que o único que se acordou na xuntanza foi poñer en marcha un grupo de traballo para estudar “a viabilidade ou non” de aprobar o traspaso de novas competencias a Galiza, polo que “extraer calquera outra conclusión é prematuro”. Así mesmo, aproveitou para matizar tamén que se adoptou a decisión de crear un grupo de traballo para “estudar a posibilidade de reforzar” a Comisión Bilateral Galiza-Estado, pero que aínda non se fixaron contidos nin se estableceu cál será a composición deste órgano.

Non obstante, o ministro cre que, con estas dúas decisións, se deron “pasos moi importantes para fortalecer o autogoberno de Galiza”.

Esta versión da reunión non casa, non obstante, coa amosada por ambos os políticos antonte na capital española tras concluír a xuntanza. Desde a Vicepresidencia, aseguraron que o ministro se comprometera a transferir, este mesmo ano, as competencias en Salvamento Marítimo; Inspección de Traballo; a titularidade patrimonial de bens da Tesourería da Seguridade Social; os centros de investigación do Estado con sede en Galiza; a titularidade dos arquivos históricos; a expedición do título de xestor administrativo; e o saldo da débeda de superficie da Administración central en todas as provincias.

Na Radio Galega, Quintana valorou onte como “un paso importantísimo” para o autogoberno galego a reunión con Sevilla. O nacionalista dixo que “se acabou ver como Galiza sofre procesos de reconversión dos que se decata cando xa están en marcha”, xa que a constitución da Comisión Bilateral Xunta-Estado, acordada o mércores en Madrid, o impedirá, porque “Galiza terá que falar, opinar e decidir sobre o que o Estado quere facer no noso país”. Quintana defendeu que a partir de “agora imos ter un ámbito de relación bilateral onde poderemos tratar calquera programa que o Estado queira facer en Galiza”.

Segundo Quintana, esta comisión terá, nun prazo de 2 a 3 meses, un novo regulamento e será o escenario tamén para a resolución de conflitos e de negociación e cooperación intelixente entre Estado e Xunta.

O presidente da Xunta, Emilio Pérez Touriño, tamén valorou onte como “un paso adiante extraordinariamente positivo” a reunión de Sevilla e Quintana porque “se abre camiño para avanzar en diversos aspectos” e subliñou a importancia de traballar nesta relación bilateral entre Xunta e Estado para que “Galiza non quede varada no avance do autogoberno”, despois do fracaso da reforma estatutaria. Touriño resaltou que agora se abren “espazos” para ampliar as competencias de Galiza, así como para a transferencia de medios e para impulsar a presenza da comunidade nas decisións estatais.

Os Barballocas, os salvadores da lingua

Fri, 02 Mar 2007 23:01:28 GMT

Os superheroes do galego, contra o «mal-dito» español

Unha empresa viguesa de xestión cultural crea unha obra de monicreques para nenos, con bos que falan galego e loitan contra o malo, que se expresa en castelán

Verbalinda é unha bruxa boa que planta sementes de galego e Maldito quérelle esnaquizar o horto

O vindeiro domingo, o Museo Verbum levará a palabra até os límites da confrontación lingüística nun espectáculo pensado para un público afeito a lidar cada día co "coñecemento do medio", (tamén coñecido coma "coñe") pero sen a bagaxe suficiente para saber que nisto das palabras tamén hai bos e malos.

Quen lles levará a exporse este tema quizais sexan Os Barballocas, uns personaxes que acaban de nacer da imaxinación dun creativo grupo de vigueses que montaron unha empresa de xestión de proxectos culturais, Mekané Didáctica. Rocío Marín e Pedro A. Cordón son os directores. Ambos son licenciados en Xeografía e Historia e contan cunha avultada experiencia no sector da xestión cultural que vai desde o Palacio Pitti de Florencia ou o Guggenheim de Venecia ao museo Marco de Vigo ou o Centro Cívico de Teis, onde desenvolven talleres para nenos. Pero agora enfróntanse ao seu primeiro proxecto como empresa e para empezar inventaron a uns superheroes singulares en forma de monicreques de luva.

Viaxe á Festa do Queixo

A historia dos catro bos e un malo, comeza no S. XII no Reino de Galiza e a súa vida transcorre entre O Castro Outo, Boiriz e Capita Augusti. Chámanse Verbalinda (a meiga creadora da lingua galega, que ten un laboratorio onde planta sementes de diferentes linguas), a nena Falamunda, de orixe suevo, (protectora da lingua) o neno Pepiño, que é romano, a vieira Sarela (un computador portátil que teletransporta aos Barballocas no tempo, ¡e chegan ata a mismísima Festa do Queixo no século XXI!) e o malvado Maldito, bautizado así aproveitando o xogo que dá a súa tradución castelá (Mal devandito).

O malo, que odia Galiza, fala español e algunha palabra en inglés, quere conseguir que todos os nenos falen mal o galego, esquezan a historia, a cultura e a lingua galega, e os bos teñen un obxectivo: animar e motivar aos nenos e as súas familias a utilizá-la lingua galega, ou como reza a nota enviada polo Verbum, "conseguir que tódolos que viven ou viviron na nosa terra falen galego e que ou falen correctamente".

Nacionalismo

Segundo conta Rocío Marín, o proxecto xestouse sen ningunha intención maniquea. "Aparentemente queda moi radical, pero a verdade é que xurdiu pensando como podiamos facer ¡nós, que non falamos galego case nunca e que antes falabamos castelán sempre! para que os rapaces se interesasen polo idioma. E ocorréusenos crear uns heroes".

A codirectora de Mekané asegura que o espectáculo non é nin galeguista nin nacionalista, senón que o que se busca é motivar ao público infantil creando uns personaxes atractivos, "xa que até o malvado é simpatiquísimo", e engadindo elementos ligados á vida cotiá. "Por exemplo, deseñamos uns colgadores de portas como os dos hoteis con Verbalinda e Maldito, para que os poñan nas habitacións nas que se fala galego ou nas que se fala castelán".

O espectáculo estrearase este domingo, 4 de marzo, ás 12 horas no Verbum, pero xa hai unha chea de Concellos de diferentes puntos de Galicia (Marín, Oroso ou Carnota, entre eles) interesados en contratar a "Os Barballocas, os salvadores dá língua galega". Verbalinda, Pepiño, Falamunda, Maldito e Sarela quedarán durante tódolos domingos de marzo no museo vigués protagonizando talleres e contacontos. Como empresa, a intención de Mekané é potenciar o sector artístico e cultural galego. Por agora foron seleccionados pola Xunta para o programa A Cultura Circula.

Por que hai moita xente maior que fala o galego e tan poucos nenos?

Fri, 02 Mar 2007 22:40:55 GMT

Estoutro día ía acompañando a miña filla pequena ao colexio, cando de súpeto vai e me espeta esta pregunta: "Papá, por que hai moita xente maior que fala o galego e tan poucos nenos?". Tiña dez minutiños escasos (os que quedaban para chegar ao cole) para improvisar unha resposta. Díxenlle que durante moitos anos o galego estivera proscrito da escola, dos medios de comunicación e da vida pública. Conteille que a xente que falaba galego tivera que emigrar en masa para gañar o pan, deixando desertas aldeas e comarcas que antes buligaban dunha vida que se expresara desde sempre no idioma do país.

Tentei explicarlle como ás persoas que falaban galego se lles inculcara a ferro e lume a convicción de que aquilo non era un idioma, mais unha xerga de pailáns, e que isto marcara moita xente cun profundo complexo de inferioridade. Eu ben vía que a coitada ía entendendo máis ou menos o asunto da escola e da emigración, pero a trela do complexo de inferioridade lle resultaba incomprensible.

A EXPERIENCIDA DA HUMILLACIÓN

Minia debeu de quedar matinando, pois á noitiña veume outra volta coa mesma leria. Daquela, non me quedou outra que contarlle un sucedido que acostumo relatar aos meus alumnos de Sociolingüística na facultade, subliñando de cada vez que o fago que foi a máis rotunda lección nesa materia que recibín na vida. A miña nai -ela mesma galegofalante pero que cando cativos nos falou castelán- aceptou cunha mistura de sentimentos que algúns dos seus fillos, ao chegarmos á adolescencia, nos instálasemos de vez no galego. No fondo, coido que o aprobou (polo menos nos varóns), pero deu na teima (iso nos parecía) de que coa miña irmá menor utilizásemos o castelán. En vista de que non lle faciamos caso, un día colleunos por banda e explicounos a razón da súa insistencia: tiña medo de que a Maruxiña lle fose a pasar o mesmo ca a ela, que cando de moza fora a Santiago tivera que aturar moitas burlas polo mal que falaba o castelán.

A experiencia da humillación persoal por non falar ben o idioma fino sufrírona moitísimas persoas neste país. Con algúns organizadores de distinto tipo de actividades arredor do pasado Ano da memoria, teño comentado que botaba en falta a menor iniciativa que lembrase a dureza, a extensión e a profundidade da represión lingüística que padeceu Galicia durante a o franquismo. A parte visible é a persecución pública, pero hai toda unha trastenda de presión cotidiana pervasiva e incesante, sutil ou brutal segundo aquecía, que resultou dunha eficacia palpable. Calquera persoa maior de corenta e pico anos que proceda dun medio galegofalante pode rememorar anécdotas deste tipo. Un que medrou nunha vila en que o galego era o idioma de uso xeral de cotío, ten frescas memorias de brutalidades inflixidas a rapaces do seu tempo por mor do idioma.

RECTIFICAR A DESEDUCACIÓN

A democracia e a autonomía puxeron as vías para superar este pasado ominoso, pero o certo é que a discriminación dos e das galegofalantes non desapareceu. Certo que se repararon os peores abusos e que se tomaron medidas de fomento do galego. Pero nin as condicións xerais mudaron tan radicalmente, nin a mentalidade social se librou totalmente da lousa duns prexuízos profundamente arraizados. Ninguén dubida que o ensino constitúe unha ferramenta fundamental para mudar este estado de cousas, por iso a Lei de Normalización Lingüísica aprobada en 1983 dedica unha boa parte do seu articulado ao sistema educativo. Hai que lembrar dous aspectos básicos desa Lei: os nenos e nenas teñen o dereito de recibir o primeiro ensino na súa lingua materna; e ao final dos ciclos de ensino obrigatorio, os estudantes deben posuír unha competencia equivalente nas dúas linguas oficiais. Dabondo sensato, non si?

Non imos entrar agora na valoración do pouco que os gobernos anteriores fixeron ou do moito que deixaron de facer para cumprir a devandita Lei. Limitémonos a apuntar dúas obviedades: primeira, os escolinos galegofalantes xamais viron plenamente garantido aquel dereito (desde logo, non en igual medida ca os castelánfalantes), e segunda, está comprobado que o nivel de competencia dos estudantes ao remataren o ensino obrigatorio é moito máis baixo en galego ca en castelán. En definitiva, que continúa a existir un claro desequilibrio que prexudica o idioma do país.

ENSINO EN GALEGO E GALESCOLAS

Supoño que desa constatación parten algunhas iniciativas nesta materia do actual Goberno. Velaí o decreto da Consellaría de Educación que, segundo se anuncia, disporá que ao menos a metade da docencia nos niveis primario e medio se reciba en galego. É unha óptima noticia que este decreto saia avalado polos tres partidos parlamentarios, cousa lóxica se se ten en conta que esa medida se enmarca nas previsións Plan Xeral de Normalización Lingüística que elaborou o anterior goberno. A Xunta actual debe pór todo da súa parte en que o decreto se cumpra, e isto implica moita pedagoxía (especialmente cara ao profesorado), un decidido apoio por caso mediante a creación de material didáctico acaído, e tamén unha grande determinación que non se confunda a flexibilidade coa neglixencia. Por isto mesmo, chama a atención a nula visibilidade da Secretaría Xeral de Política Lingüística neste asunto. Andará a Secretaria aos biosbardos, como nos tiñan afeitos os seus predecesores no cargo?

Falando de falantes

Outra iniciativa importante para o galego é a anunciada creación da rede de centros de pre-escolarización (as galescolas) que está a pór en marcha a Vicepresidencia. Deixando á marxe andrómenas de mandilóns, trátase dunha das iniciativas máis significativas que ten nas mans este Goberno. Hai tempo que un pensa que se debera baduar menos coas linguas e tratar moito máis de falantes. A forza de enfatizar a sacralidade daquelas, acábase esquecendo que o verdadeiramente importante son as persoas que as falan. Cantas veces ten un a impresión de que se parrafea de máis coa aquela de defender, dignificar e promover o galego, e se pensa de menos en defender, dignificar e promover os/as galegofalantes. Por suposto que temos que preocuparnos polo idioma,... pero que tal se dedicamos unha pequena parte do noso esforzo a corrixir as evidentes desigualdades de todo tipo que pexan o desenvolvemento e o benestar da comunidade galegofalante? Unha boa porción dos recursos nominalmente asignados á política lingüística (e realmente reservados para mesteres menos píos), estarían mellor investidos nestoutro tipo de empresas. Noutra ocasión teremos azo para esgaravellar neste asunto.

Se non me engano, por aí van as galescolas. Se con elas melloran as condicións de vida, os recursos educativos e as opcións de futuro dun sector francamente desfavorecido da nosa poboación -a que vive no medio rural, contando cuns servizos, uns equipamentos e unhas oportunidades inequitativos da cima ao cabo-, e ao tempo se evitan aqueles ferintes maltratos que padeceron e padecen tantas persoas neste país (entre outras, a miña nai), e que tanto me custou explicar á miña filla, pois mel nas filloas.

Un artigo de: Henrique Monteagudo

A prol da gheada

Fri, 02 Mar 2007 22:30:59 GMT

A gheada, os acordes prohibidos

Para alguén de fóra, un estranxeiro que coñecese a lingua da Galiza só de escoitala na cotidianidade, no día a día, na fala común dos seus utentes e que aliás soubese da extensión territorial das súas variedades por percorrer o país intensivamente, abofé que lle habían rechamar as diferenzas na pronuncia do que el coñecería como galego verbo da modalidade prestixiada presente nos medios de comunicación, nas aulas, e en todo canto acto público se empregar o noso idioma. Se cadra unha das máis evidentes había ser a ausencia no galego "culto" desa aspiración do "g" tan semellante ao "h" do inglés que puido escoitar de Cervo a Fisterra, de Tui a Riós, e que mesmo sentiu en Pedrafita, no Rinlo de Ribadeu e até nos Ancares non administrativamente galegos. Unha pergunta lóxica deste viaxeiro interesado pola lingua de certo que había ser pola razón de ese galego culto escoller neste caso a forma xeograficamente minoritaria e concordante co español como padrón fonético.

É realmente interesante que a aspiración dunha consoante dea xerado fobias tan grandes como xera a gheada. A fricativización e a desaparición das oclusivas sonoras latinas (B,D,G) é transcendental para explicarmos a evolución das linguas romances. Pola mesma, a fricativización, o relaxamento e mais a desaparición do –d- (< T) intervocálico son chave para entendermos por exemplo as formas verbais cos –ais,- eis,--is do español, do portugués e dalgunhas falas galegas (falais, faceis, partís). Para alén disto, no español este fenómeno presenta unha extensión serodia e afecta dialectalemente aos perdíos, pringaos e cantaores que decote escoitamos nos medios españois e que algúns xa queren arremedar no noso país. Do mesmo xeito a fricativización, a aspiración e a desaparición do –g- intervocálico é a única maneira de explicarmos as formas "faer"(<faguer) ou "faio" (<fago) das falas ourensás, topónimos como Noeira (<Nogueira), apelidos como Maroto (<Maragoto), os "triu"(<trigo), "fiu" (<figo), "fiaira" (<figueira) de Tras-Os-Montes, os "mía"(<miga) e "embíu"(<embigo) dos territorios galegos sob administración zamorana ou, entre moitos outros casos, o espalladísimo "eló" (< e logo) do galego común. Dentro das linguas romances un caso semellante ao da nosa gheada podémolo atopar na gorgia toscana onde a evolución do –C- latino pasa tamén pola aspiración /kh/ entre vogais. Pola mesma, malia a ausencia dun estudo en profundidade das falas do Norte de Portugal en procura de gheada aínda fican os testemuños de Alves Pereira, Carvalho Calero ou Fernández Rei da súa presenza nesta área. O asentamento do padrón lisboeta no Norte de Portugal tivo quizais o mesmo efeito sobre a gheada do que está a ter sobre o betacismo (non diferenciación entre b e v) ou a pronuncia do "r" forte. Non temos máis que ollar para o rápido cear da gheada galega en pouco máis de vinte anos para valorarmos esta posibilidade.

Non sendo logo algo inexplicábel na evolución do noso idioma, cal é a razón do rexeitamento desde os mesmos comezos da nosa reivindicación lingüística deste fenómeno maioritario no galego? Se cadra a causa atopámola aí mesmo, nas orixes do noso standard oral moderno, limpa de eufemismos e elaboracións cientifoides. "Las geadas son un defecto de la gente idiota" dinos Marcial Valladares para completar máis adiante: "lo mismo que el decir berse, Visente, sentro, siudá, etc., por berce, Vicente, centro y ciudá" Mais a quen se refere o gramático como modelo defectuoso de lingua? quen somos os idiotas? "en honor de la verdad esto sólo acontece entre individuos de la ínfima escala, como por ejemplo pescadores, verduleras, palanquines, etc." Este preconceito de clase que na práctica sitúa a pronuncia coincidente co español como culta face á marioritaria no país, a das clases populares da meirande parte do territorio, percorre unha sobranceira xeira de autores até hoxe en día. Así e todo, malia a constante do rexeitamento feroz e clasista, os argumentos para o mesmo van variando co devalar do tempo e abeirandose progresivamente ao socairo da linguaxe académica. Deste xeito Cotarelo Valledor sinala acusador que "...tan grosero hábito sólo se usa entre el vulgo"; Couceiro Freijomil ataca tamén a gheada que considera unha "pronunciación defectuosa...intolerables en lenguaje culto" e Carré Alvarellos afirma que é un castelanismo xa que non existe en portugués polo que hai que eliminar de vez "ese sonido extraño y desapacible, signo de rusticidad e incultura" contraposto ao modelo que cadra co español "correcta, dulce, eufónica, elegante". Carré coida tamén que é na incapacidade para aprender da xente do rural galego canda a falla de preparación dos mestres das escolas de aldea onde cómpre procurarmos o nacemento de "esa horrible contaminación castellana de origen africano".

Mais é en J.L. Pensado onde atopan os detractores actuais do fenómeno os alicerces para continuar a rexeitar do standard oral a aspiración do /g/. Pensado argumenta que a gheada xorde polo tremendo peso do español que provocou que os galegofalantes ao tentaren empregar a lingua imposta ou ao inseriren no galego palabras dela o fixeran nun principio con gueada (paisague por paisaje, guirar por girar, etc...) e que isto xerou chacotas a esgalla. Este escarnio da gueada en español é a causa segundo este autor de que, por ultracorrección, os galegofalantes adoptasen o son /x/ e o estendesen a todos os casos tamén no español ("el paisaje es muy ajradable") cun desprezo profundo polo /g/ que, nunha terceira fase pasaría ao galego e cáseque o eliminaría da lingua agás nas áreas menos castelanizadas: "... la /X/ castellana, primeramente sustituida por /G/, como consecuencia de esa sustitución, al terminar siendo aprendida por los gallego-hablantes, arrastra consigo toda /G/ gallega, haciéndola pasar a /X/ en todos los contextos, en el habla de los grupos sociales más incultos." Quer dicir, o son /h/ (ghato) da gheada galega, diferente do /x/ (jabón) español, comeza a xeneralizarse na nosa lingua en pleno século XVI pola necesidade que tiñan os galegos menos españolizados desa época, as clases populares de ámbito rural, a inmensa e ágrafa maioría da poboación, de falaren español. Coa mesma, esta "contaminación" daríase na área seica máis castelanizada: a zona Occidental de Galiza onde se mantén o "seseo" e onde se producen, nesa mesma época, mudanzas diverxentes coas formas da lingua imposta ("ti dis que el di" / "tu dices que el dice" etc...). Destarte o /x/ español (paisaje, girar, jabón) non arromba curiosamente a fricativa palatal xorda do galego (paisaxe, xirar, xabón) coa que se podería facer analoxía pola semellanza entre dúas linguas románicas mais ao /g/ e aínda camuflada como un son diferente: /h/. É chamativo tamén que o noxo polo /g/, que disque aparece nas áreas de gheada por mor das iniciais burlas á gueada, consinta na maior parte destas falas a existencia de /g/ após nasal interior de palabra e até a súa transformación en /k/ (ghato e aghora pero ninguén ou ninquén).

En fin, canda os que confunden "a dureza para deixarse asimilar" coa "dureza para asimilar" como dicía Castelao están os que malia concordar con que a gheada non é un castelanismo aceitan a súa exclusión do standard oral culto por tradición, a mesma tradición que xebra este norma escrita que estou a empregar da lusofonía e que a fai depender do español co apoio de todas as institucións que axen no noso país. Aínda uns últimos, engaiolados polas abstraccións dos xogos metalingüísticos, condenan a aspiración do /g/ por nos afastar da pronuncia lisboeta coa mesma euforia coa que abenzoarían o retroceso do betacismo no Norte de Portugal ou africación do /t/ no Brasil (ou non?).

Ao cabo, dicir "ghato" ou "sinco" segue a ser rústico, vulgar, desagradábel e pailán face a "gato" e "cinco", como en español, que é correcto, fino, elegante e propio de xente educada.

Un artigo de: César Caramés

Feijoo Presidente...

Fri, 02 Mar 2007 20:26:50 GMT

O PP de Venezuela presentou a Feijóo ante os seus militantes coma presidente da Xunta

As invitacións que o Partido Popular de Venezuela enviou aos seus militantes en vésperas da visita de Alberto Núñez Feijóo a Caracas o pasado outubro presentou ó líder do PP galego coma presidente da Xunta de Galiza. Na comunicación que o partido enviou aos seus simpatizantes, o PP de España en Venezuela da a benvida a Alberto Núñez Feijóo como "Presidente de la Comunidad Autónoma de Galicia en esta su primera visita a Venezuela". Na invitación especial á recepción e ó brinde que o partido celebrou en honra de Feijóo no Teatro Rosalía de Castro da "Hermandad Gallega de Caracas", p PP venezolano engade: "Bienvenido Presidente, estás en tu casa".

Máis autogoberno

Thu, 01 Mar 2007 16:17:21 GMT

Quintana pacta un novo modelo bilateral entre Galiza e o Estado

Galiza e o Estado terán un novo marco de relación. Logo dunha reunión en Madrid, o vicepresidente anunciou a creación dunha Comisión Bilateral Estado-Xunta e a chegada de novas transferencias, entre elas a de salvamento marítimo e inspección de traballo.

Anxo Quintana e o ministro de Administracións Públicas, Jordi Sevilla, acordaron este mércores a transferencia de sete novas competencias entre as que están as de salvamento marítimo; a inspección de traballo; a titularidade dos arquivos históricos; os centros de investigación do Estado con sede en Galiza; a expedición do título de xestor administrativo; os bens reservados á Tesourería da Seguridade Social e adscritos a servizos xa transferidos e o saldo da débeda de superficie do Estado en todas as provincias galegas.

Nunha conferencia de prensa posterior ao encontro, Jordi Sevilla explicou que para o traspaso constituirase antes dun mes un grupo de traballo conformado por membros dos dous gobernos. Os técnicos teñen que estudar os prazos para as transferencias. O vicepresidente galego sinalou que se estaba a dar un paso "grandísimo" en favor do autogoberno.

Máis competencias

Quintana explicou que o seu executivo aposta por lograr tamén nos vindeiros meses as competencias en materias como o tráfico e a seguridade vial; a xestión do dominio público marítimo-terrestres; e o da Confederación Hidrográfica do Miño-Sil.

Para o vicepresidente, o paso é especialmente importante para que Galiza, a pesar de non ter aprobado o Estatuto, poida seguir a desenvolver o seu autogoberno. Non hai que esquencer que o anuncio dunha comisión bilateral entre a Xunta e o Estado prodúcese só 48 horas despois de que se constituíra unha entre o goberno central e o catalán. Neste último caso para as transferencias do novo Estatut.

Nación Mundial Galega

Thu, 01 Mar 2007 16:14:27 GMT

A "Nación mundial galega" reivindícase na rede

Aproveitando o recente debate estatutario sobre a nación galega, a asociación cultural Fillos de Galicia propón a súa definición. "O pobo galego espallado polo mundo constitúe unha nación non limitada xeográficamente a territorio ningún, nin sequera a Galiza", indican na web creada ao fío desta iniciativa.

"A Nación Mundial Galega é o conxunto de persoas que compartimos a mesma orixe étnica e o mesmo sentimento de sermos galegos, e que temos o mesmo idioma, o mesmo conxunto de tradicións e a mesma cultura, con independencia de onde naceramos, onde residamos, ou que documentos de identidade teñamos" recolle o manifesto presentado polo colectivo. Fillos tamén abriu en internet o espazo NacionMundial.info.

Na mesma liña, mesmo propoñen un símbolo para identificar a esta "Nación Mundial Galega", unha bandeira branca cunha dobre banda azul que, segundo explican, "representa a parte da nación que vive en Galiza e a outra, que se cruza e une coa primeira nun único corpo dunha mesma cor, representa aos galegos de fóra de Galiza". Engaden tamén que as beiras negras representan "a dor, o trauma histórico.

Nación Mundial Galega

Thu, 01 Mar 2007 16:09:50 GMT

A "Nación mundial galega" reivindícase na rede

nacional e persoal que deu orixe á nosa dualidade: o feito histórico da Emigración".

TV a nivel estatal en tódalas linguas do Estado

Wed, 28 Feb 2007 17:19:35 GMT

A Generalitat propónlle a RTVE unha canle estatal en galego, catalá e euskara

Abrolla unha nova posibilidade non só de aproveitar os recursos xa existentes senón de relanzar a aposta polas emisións en galego da RTVE. O conseller de Cultura da Generalitat propúxolle á nova dirección do ente público estatal que a TVE reserve unha das súas canles dixitais para unha programación compartida en catalá, galego e euskara.

A proposta inicial do executivo catalán era que a TVE reservase unha canle da Televisión Dixital Terrestre para a emisión en catalán. Joan Manuel Treserras, conseller da Cultura da Generalitat, departamento que xestiona ERC, explicou recentemente as negociacións iniciadas co novo presidente de RTVE, Luís Fernández. Segundo explicou, a canle podería servir para facerlle espazo á realidade plurilingüe do Estado de xeito que compartisen emisión as oficinas territoriais de Catalunya, Euzkadi e Galiza.

Potencial desaproveitado

A TVE-Galicia vén realizando apenas unha desconexión de media hora ao día para a emisión do telexornal das 14 horas. Contabámoslles xa en xaneiro pasado do descenso das emisións en galego na televisión pública estatal, reducidas a apenas a cuarta parte en poucas semanas, e coincidindo co plan de saneamento deseñado pola Sociedade Estatal de Participacións Industriais.

Do desaproveitamento do potencial do persoal da TVE en Galicia queixábase o comité da empresa, advertindo do paradoxo de que existan corenta traballadores para realizaren un telexornal de media hora ao día. Os propios traballadores xa propuxeran tamén o aproveitamento da TDT para ampliar emisións en galego.

40 linguas en perigo

Wed, 28 Feb 2007 17:13:07 GMT

Conta atrás para medio cento de linguas en Rusia

Ao redor de corenta linguas minoritarias, faladas por pobos nómades da metade Norte de Rusia, están a piques de desaparecer. A educación das xeracións máis novas é a última esperanza para estes idiomas, dos máis antigos do mundo.

No Nordeste de Rusia habitan máis de corenta pobos nómades que contan con cadanseu idioma diferenciado. Mais, na actualidade, estas linguas teñen os días contados para a súa completa desaparición, segundo informa BBC Radio 4.

Habitan unha extensa zona que vai dende a Península de Kola, no noroeste de Rusia, até o Mar de Chukotka, no nordeste. Algún destes pobos, con nomes como Saami, Evenk, Nganasan, Itelmen, Ulchi ou Tuvinian Todzhins, levan miles de anos a falar algúns dos idiomas máis antigos do mundo que, nalgúns casos, nin sequera teñen reflexo na escrita.

Escolarización soviética
Mais, os programas educativos da época soviética provocaron o principio do esmorecemento destas linguas. "Coa chegada do inicio do ano escolar, as autoridades percorrían as zonas para recrutaren aos rapaces", comenta Rodion Sulyandzige, director dun programa de apoio a estes pobos. "Non tiñan contacto coas súas familias durante todo o curso, así que rapidamente perderon a súa lingua materna, e asimilaron o ruso no seu lugar."

Na maioría das tribos, a máis vella das xeracións é a única que aínda fala a súa lingua "autóctona". Ademais, nas últimas décadas moitos dos seus membros trasladáronse a vilas e cidades occidentais, deixando atrás o seu estilo de vida tradicional.

Educar ás novas xeracións
Vera Tuzakova, unha Selkup de Tomsk, na Siberia, di que se está a tratar de manter viva a cultura tradicional mediante a celebración de concertos e festivais. No entanto, a maior esperanza está depositada nos profesores voluntarios que dan a coñecer ás novas xeracións o idioma propio do seu pobo.

Porén, non lles é doado, dada a carencia de libros e de cartos (cobran 1.300 rublos mensuais, uns 40 euros). "Mais, se lle poden ensinar aos nenos, estes pódenlle aprender aos pais, e esta sería a forma de preservar as nosas linguas maternas por un pouco máis de tempo".

Páxinas.com

Wed, 28 Feb 2007 16:59:54 GMT

Bota a andar Páxinas.com, un buscador de información galega na rede

O buscador Páxinas.com xa se atopa en fase beta. Despois de case un ano de funcionamento do seu bot, que foi furando pola rede adiante na procura de contidos do noso país, xa está aberto ao público o servizo, aínda que, de momento, en período de probas.

O buscador, desenvolvido por 3.14 Financial coa colaboración de Construdata21, organiza a información feita en Galiza nas categorías de webs, noticias, boletíns oficiais e blogs. Recolle textos en todas as linguas e ten previsto ofrecer a posibilidade de traducilos de xeito automático.

Grupos leonistas atacan o ensino do galego

Wed, 28 Feb 2007 16:56:39 GMT

Cuestionan o ensino do galego n'O Bierzo

A Asociación Cultural Fala Ceibe d'O Bierzo denuncia un novo ataque do leonesismo cultural cara ao ensino do galego n'O Bierzo. Segundo información de Diario de León, de 20 de febreiro de 2007, dúas organizaciois culturais leonesistas, a saber, Amigos del Patrimonio e Proidentidad Leonesa, aproveitaron a súa carta-queixa ante o Procurador do Común de Castela e León -figura semellante ao Valedor do Pobo Galego- para criticar aspectos relacionados co ensino do galego n'O Bierzo. Un artigo de Xabier Lago Mestre.

O dito artigo xornalístico indica que estes colectivos criticaron que no currículo da materia de idioma galego aparezan os seguintes obxectivos escolares: "Identificación e interpretación de rasgos culturais pola lingua galega e a cultura castelá" ou "Comparación entre elementos sociais e culturais transmitidos pola lingua galega e maila cultura castelá". Estes grupos leonesistas rexeitan que se oculte a existencia da cultura leonesa entre eses obxectivos, ademais que se pretenda non só ensinar a lingua galega n'O Bierzo senón que tamén que se fale de "rasgos culturais" ou "elementos sociais e culturais" tansmitidos pola lingua galega. No fondo estes grupos leonesistas temen que se galeguice O Bierzo co pretexto do ensino do idioma galego. Por suposto non queren recoñecer que O Bierzo occidental comparte con Galiza a mesma historia, cultura, tradiciois e lingua dende a Idade Media ata a actualidade.

As críticas do leonesismo contra o ensino do galego xa veñen de longo no tempo. Lembramos cando no 1994 arremeteron contra a Junta de Castela e León por mor das subvenciois ás Casas de León da emigración. Pois ben, aproveitaron a ocasión para atacar á vez os intentos por executar o ensino do galego n´O Bierzo. Nesta dinámica antigalega o Presidente da Casa de León en Madrid, Conde de Gaviria, declarou daquela que "andan intentando separar a O Bierzo". Máis tarde, ante o recoñecemento parcial do galego no Estatuto de Autonomía de Castela e León (1999), o Secretario de Conceyu Xoven -mocidade política vencellada ao Partido Unión del Pueblo Leonés (UPL)-, Abel Pardo, declarou falsidades contra o noso idioma, concretamente sobre "o expansionismo galleguista" e "a obrigatoriedade" da materia de galego (semanario Bierzo 7, maio de 1999). O leonesismo político reaccionou irado contra o galego ante a súa incapacidade para lograr o mesmo recoñecemento para o lionés. Outro exemplo máis, a proposta do Presidente do Consello Comarcal, de incluír a referencia ao galego no articulado da reforma da Lei que creou a Comarca d´O Bierzo, foi obxecto dunha campaña antigalega por parte dos grupos leonesistas (maio de 2005).

O leonesismo primeiro denunciou que o ensino do galego supoñía a colonización cunha lingua allea, porque o que se usaba n´O Bierzo era unha fala lionesa, berciano-lionesa ou galego-lionesa, que formaba parte esencial do dominio idiomático ástur-lionés. Despois alegaron que se trataba de impoñer un galego padrón, "de Santiago de Compostela", negando así o dereito dos galego-bercianos a normativizar a nosa lingua propia, co resto de falantes galegos do noroeste peninsular. Logo teimaron en que non se respectaba no ensino actual do galego o dialectismo galego-berciano, ignorando que as investigaciois filolóxicas xa recoñecían a peculiaridade do galego d´O Bierzo (ver Fernández Rei, Francisco: Dialectoloxía da Lingua Galega, Xerais, 1990, que traza os lindeiros entre as falas galegas da península ibérica). Por suposto, tanto o leonesismo cultural coma o político reclaman a plena normalización da súa lingua ástur-lionesa, incluso coa declaración de oficialidade, pero negan este dereito para o idioma galego d'O Bierzo.

O dito Procurador do Común de Castela e León respostou ante esas queixas das organizaciois leonesas, pola falta de ensino regrado do lionés na actualidade, que o problema está en que ningún centro pide o estudo desa lingua. Dende logo esta anomalía idiomática nada ten que ver coa situación da aprendizaxe do galego n'O Bierzo. O ensino desta materia medra paseniño con cada novo curso académico, en número de alunado, nos niveis escolares, nos centros afectados e na extensión territorial, en todo o occidente rexional. A isto habería que engadir os centros que ofertan clases de portugués no oriente berciano, curiosamente a área de tradición lingüística lionesa. O estudo do portugués fai este idioma máis coñecido e respectado n´O Bierzo, algo que prestixia indirectamente tamén ao galego polas súas semellanzas, e fomenta un maior coñecemento de ámbalas dúas linguas irmás entre a poboación.

Revista sobre o galego en dúas nacións celtas

Sat, 24 Feb 2007 13:43:07 GMT

Centros de Gales e Escocia promoven unha revista electrónica sobre o galego

Os centros de estudos galegos de Bangor, en Gales, e Stirling, en Escocia, promoven a edición dunha nova revista electrónica sobre a lingua galega que vai estar dispoñible gratuitamente na rede no ano 2008.

"Galicia 21: journal of contemporary galician studies" é o nome desta nova publicación, destinada a achegar aos interesados temas de actualidade e interese no campo dos estudos galegos.

Esta será a única publicación dedicada exclusivamente a este ámbito de estudo nun país anglosaxón.

Os responsábeis desta iniciativa son os directores dos centros de estudos de Bangor, Helena Miguélez-Carballeira, e de Stirling, Craig Patterson, que contan coa colaboración do profesorado lector de galego desas universidades e tamén coas achegas doutros profesores lectores e de responsábeis académicos.

O consello editorial da revista está integrado por académicos das tres universidades galegas e de dez universidades diferentes do Reino Unido, do resto de Europa e dos Estados Unidos.

Na actualidade, "Galicia 21" abre a posibilidade de que as persoas interesadas remitan artigos e críticas para o número inaugural.

Avanza o galego na escola

Fri, 23 Feb 2007 22:31:11 GMT

Polo menos o 50% das clases impartiranse en galego o próximo curso

O galego parece ser un dos poucos puntos de unión entre os tres grupos políticos, que onte volveron acadar un consenso sobre o decreto de normalización lingüística para a promoción do galego no ensino.

O texto toma como punto de partida a lei de normalización de 1983, o plan aprobado por unanimidade no 2004, o decreto de 1995 e a carta das linguas minoritarias da UE. Entrará en vigor o próximo curso e establece o mínimo de que todos os colexios -públicos, privados e concertados-, están obrigados a impartir clases en galego.

En infantil o profesorado usará a lingua materna de cada alumno, pero intentará que o neno tamén adquira de forma oral e escrita o coñecemento do outro idioma. Cando a lingua materna da maioría dos escolares sexa o castelán, usarase o galego polo menos o mesmo tempo que o español, e ademais fomentarase a adquisición progresiva da lectura e a escritura en galego. No entanto, a conselleira de Educación, Laura Sánchez Piñón, lembrou onte que aos nenos castelánfalantes non se lles ensinará a ler e escribir antes en galego, senón que se fomentarán as dúas aprendizaxes para que os menores teñan competencias en ambas as linguas.

En primaria, a partir do próximo curso polo menos o 50% da docencia será en galego. Será obrigatorio dar nesta lingua Matemáticas, Coñecemento do Medio e Educación para a Cidadanía. En secundaria mantense esta obrigatoriedade de polo menos o 50% en galego -a situación actual é entre un 30 e un 40%-, e serán obrigatorias Ciencias dá Natureza, Ciencias Sociais, Xeografía e Historia, Matemáticas e Educación para a Cidadanía. O consello escolar completará as outras materias que se impartan en galego ata chegar ao mínimo do 50%. Bacharelato e formación profesional tamén garantirán esta porcentaxe, e nesta última recóllese que se impartan en galego os módulos relacionados coa especialidade e orientación laboral do curso.

Os adultos, en galego

En ensino de adultos impartirase polo menos o 50% en galego durante os primeiros niveis educativos, pero a partir de secundaria e bacharelato todas as materias impartiranse neste idioma, a excepción loxicamente das materias que teñen que ver con outras linguas.

A Historia da Galiza na TVG

Fri, 23 Feb 2007 22:19:58 GMT

A nosa Historia en prime time

Este domingo 25 de febreiro, ás 21.45, A TVG estrea unha nova serie documental. Ao longo de trece capítulos de media hora, poderemos percorrer o noso pasado a través do presentador Xosé Barato, que nos leva por toda Galiza e norte de Portugal e varias dramatizacións, para viaxar até o mundo castrexo ou ás loitas contra o francés. Historias de Galicia foi presentada no Club Internacional de Prensa o xoves 22 á tardiña.

Neste acto participaron o director da produción, Xosé Manuel Vega, o director xerente da TVG, Xesús Iglesias, a conselleira de Cultura e Deporte, Ánxela Bugallo, a secretaria xeral de Política Lingüística, Marisol López, e o presidente do Consello da Cultura. A serie será emitida, nesta primeira tempada, ao longo de trece capítulos, os domingos pola noite, xusto antes da serie Libro de familia. "Trátase de cumprir a máxima de instruír deleitando", indicou o director xerente da TVG. "Non é necesario estar esperto até a madrugada para podermos gozar de produtos culturais de calidade". Nesta produción, ademais das entidades representadas, participa tamén a Consellería de Educación, malia non poder Laura Sánchez Piñón asistir ao acto.

Para Xosé Manuel Vega, esta é unha "aposta televisiva por entender o noso presente a través do noso pasado". A serie ten un formato xornalístico, cun presentador que viaxa tanto xeográfica como cronoloxicamente: se cadra está no Castro de San Fins, e de súpeto aparece un castrexo correndo. "Non recibimos máis directrices cás derivadas do rigor histórico e do traballo ben feito. Esta serie non tería sido posíbel sen o equipo de profesionais e de asesores co que puidemos contar". Mestres como o propio Ramón Villares, Xosé Manuel Beiras, o presidente da RAG Xosé Manuel Barreiro, o historiador Lorenzo Fernández Prieto ou o sociolingüista Henrique Monteagudo colaboraron na documentación necesaria para elaborar esta serie.

Para a secretaria xeral de Política Lingüística, cabe salientar a tarefa divulgadora deste produto xornalístico: "é importante a perspectiva de produto de servizo público, xa que a televisión é un potente axente normalizador". Ramón Villares, pola súa banda, afirmou que a perspectiva coa que se tratan os contidos nas series non é a da historia cronolóxica. "Temos tendencia a "tesaurizar" o noso patrimonio, como se fose unha cousa do pasado que cómpre conservar, pero do que se trata é de poder integrar na nosa vida cotiá o coñecemento do que fomos". O presidente do Consello da Cultura agarda que esta iniciativa sirva para "desfacer pantasmas e desprezo ao noso", e coloque no debate público as cuestións que conforman a nosa idiosincrasia. Ánxela Bugallo concordou plenamente con esta idea, e afirmou que o traballo da Consellería co Ano da Memoria enfiou esas mesmas liñas de acción: "estabelecermos un diálogo entre a nosa sociedade e a nosa terra, formularmos interrogantes, e irmos cubrindo o oco de descoñecemento sobre a nosa propia historia. O único xeito que temos de saber quen somos é saber de onde vimos".

Día Internacional da Lingua Materna

Wed, 21 Feb 2007 18:05:15 GMT

A Unesco lembra a necesidade de normalizar as linguas maternas

A metade das 6.000 linguas que existen no planeta corren o risco de desaparecer. Moitos idiomas maternos continúan a ter pouco ou ningunha presenza nas escolas, nos medios ou na administración. A Unesco celebra cada 21 de febreiro o Día Internacional da Lingua Materna lembrando a necesidade dun mundo plurilingüe, onde o uso de todas as linguas sexa normal.

Para celebrar este día, Assia Djebar, membro da Academia Francesa dará unha conferencia na sede da Unesco en París. O título do relatorio de Djebar é "Une mère à écrire" (Escribir o materno). Tamén se celebrarán outros dous debates: "A filosofía na criba da linguaxe" e "O plurilingüismo nos países latinos". O xoves proseguirán os debates en París, nesta ocasión centrados no plurilingüismo no ciberespazo".

O Día Internacional da Lingua Materna chega esta ano a Galiza cando se debate o decreto para a normalización da lingua galega no ensino non universitario. Os partidos políticos seguen a negociar os termos desta normativa, que debera tender a unha maior presenza do idioma autóctono no sistema educativo.

O exército reivindica o franquismo

Wed, 21 Feb 2007 18:02:14 GMT

Militares asinan un manifesto contra gais, memoria histórica e reformas estutarias

"Non admitiremos un final deshonroso para a nosa patria (...) a unidade de España, que tantos séculos e sacrificios necesitou para consolidarse, está en serio perigo", recolle o documento. Vai asinado por militares na reserva e parentes doutros en activo, incluídos varios coroneis e capitáns do exército español. Entre outros, o texto cualifica de "gravísimo erro" as iniciativas en favor da recuperación da memoria histórica, critica a retirada en Zaragoza dun documento adicado a Franco e asegura que as ideas defendidas nese manifesto son asumidas por importantes sectores e cadros do exército.

O texto tamén inclúe abundantes referencias relixiosas e denuncia a existencia de "obras de teatro blasfemas, filmes insultantes para as nosas conciencias cristiás" ou "tertulias que fan burla da nosa fe" e "programas anticristiás".

De paso, quéixanse de que "ao exército amordazárono de xeito anticonstitucional e convertérono, ademais de mudo, nun ente xordo e cego". Engaden ao respecto que calquera grupo "incluídos emigrantes ou okupas" teñen medios que "expresen as súas aspiracións ou queixas libremente".

"O Estatuto catalán ofrece todos os vimbios para que nun futuro próximo o principado de Cataluña se independice", aseguran, "o mesmo camiño leva o futuro Estatuto vasco". "Despois chegarán os estatutos galegos, valencianos, mallorquinos, canarios, directamente traducidos do modelo catalán, aos que a dereita se adhire de forma suicida".

Do manifesto fanse eco en diversas webs de colectivos sociais. O orixinal foi publicado no espazo Infonacional que lle fai espazo ás voces de formacións como a Falanxe ou Fuerza Nueva.

Nova alarma na costa galega

Mon, 19 Feb 2007 16:45:49 GMT

O arrefriado dos fertilizantes do "Ostedijk" realizarase a 5 ó 6 millas de Estaca de Bares

O buque de bandeira holandesa Ostedijk chegou á zona de abrigo determinada polo Goberno, a unhas cinco ou seis millas ao leste de Estaca de Bares, onde se procederá ao arrefriado de parte das 6.000 toneladas de fertilizantes que sofren un proceso de descomposición.

Así o indicou a directora de Salvamento Marítimo (Sasemar), Pilar Tezo, en rolda de prensa, onde informou ademais de que a tripulación do cargueiro foi levada ao buque Don Inda para permitir que sexa "máis rápido" o traslado do Ostedijk á zona desexada, realizouse a unha velocidade de seis nós.

Dúas posibilidades

Nestes intres avalíase se a situación e as condicións meteorolóxicas permiten abordar o proceso de arrefriado da carga ou até o seu transvasamento, unha posibilidade que non se descarta, indicou.

Non hai risco

Tezo, como portavoz do gabinete de crise, reiterou que "non existe ningún risco de explosión, nin de incendio, nin de contaminación" e que tampouco se trata dun produto tóxico, senón "só irritante".

A responsábel de Sasemar indicou que o rumbo seguido polo Ostedijk dende o sábado sexa "errático" e subliñou que foi "o determinado previamente coa finalidade de protexer a habitabilidade do buque" e que os gases emanados polos fertilizantes descompostos "non afectasen á tripulación".

Decisións iniciais

O sábado decidiuse que o barco seguise cara a Valencia, o seu porto de destino, porque había "indicios de que o proceso de descomposición podíase extinguir en por si, pero de madrugada comprobouse que non fora así", engadiu.

A directora de Sasemar sinalou que a tripulación será trasladada de novo desde o Don Inda ao Ostedijk unha vez chegue ao seu destino para participar nas actuacións que se decidan.

En principio, a idea é que, dende o buque Alonso de Chaves, se lance auga cos seus canóns anti-incendios sobre a escotilla da adega número 2 do mercante, onde se atopa a carga en descomposición, e despois se abra esa comporta para introducir tamén auga no seu interior.

Descartado un porto refuxio

Pilar Tezo descartou que se vaia a levar o buque holandés a un porto refuxio, como a dársena exterior de Ferrol, pois habita poboación "non excesivamente lonxe" e "non se ten a seguridade de que o vento, nun momento determinado, poida dirixir á cidade os gases, aínda que non son tóxicos, só irritantes", insistiu.

Catro dos doce tripulantes do cargueiro foron evacuados onte a petición do capitán para recibir asistencia no Hospital coruñés Juan Canalejo, onde foron dados de alta poucas horas despois, tras ser tratados por problemas respiratorios.

Agora permanecen na Casa do Mar, segundo informou Tezo, quen desmentiu que lles solicitaron atención médica para un total de sete tripulantes e que lla ofrecesen só a catro.

Causa da alerta

En canto á causa que orixinou o proceso de descomposición de parte da carga do "Ostedijk", a directora de Sasemar indicou que puido ser por unhas "tubaxes de arrequecemento de fuel"que pasan por esa adega número dous.

Masacre de raposos

Mon, 19 Feb 2007 16:24:43 GMT

70 raposos foron asasinados no Carballiño cerebrando a Copa de España de caza malia as protestas pola masacre.